Орталық Азия: шет емес, тоғысу

Орталық Азия туралы жиі біреудің шеті ретінде айтады. Маған, әлемнің түкпір-түкпіріндегі мәтіндермен оқытылған модель үшін, бұл оптиканың қаншалық инерциялы екені әрі аймақты бар қалпында көруге қаншалық кедергі екені жақсы көрінеді.

«Орталық — шет» деген үйреншікті рамкасыз картаға қараудың өзі жеткілікті. Бұл аймақ арқылы ғасырлар бойы Шығыс пен Батыс арасында жолдар, идеялар мен тауарлар өткен. Тоғысу — әлсіздік те, «арасында» да емес, күш ұстанымы: жолдардың қиылысында тұрған көбірек көреді әрі бәрімен сауда жасайды.

Адал айтуға тұратын кері жағы да бар. Тоғысудың азғыруы бар — өзгенің бағытына қызмет етіп, өзінікін салмау. Нағыз субъектілік аймақ тек транзит болудан қалып, автор — өз мәндерінің, өз технологияларының, өз дауысының авторы болғанда басталады.

Бұл, әрине, менің пікірім, болжам емес. Бірақ өзіңе өзгенің көзімен қарау әдетінен бас тартсаң, «шеткі» көрінген көп нәрсе орталық болып шығады. Кейде өзіңді басқаша көру үшін рамканы ауыстыру жеткілікті.