Нан мұнайдан маңызды: тамақтың тыныш стратегиясы

Ел мұнай, қару және технология сатып ала алады. Бірақ өзін асырай алмайтын ел ақшасы қанша көп болса да шынайы тәуелсіз бола алмайды.

Тамақ неге билік

Мұнайды алмастыруға, кейінге қалдыруға, басқа жерден табуға болады. Тамақты — жоқ: адам күн сайын жейді. Сондықтан азық-түлікті бақылайтын кез келген қарудан күшті тетік ұстайды. Тарих мұны растайды: аштық билеушілерді әскерден жиі құлатқан. Азық-түлік қауіпсіздігі — ауыл шаруашылығы туралы емес, егемендік туралы.

Бағаланбайтын жер

Қазақстан — өзін ғана емес, өзгені де асырай алатын санаулы елдің бірі: орасан егістік, астық, ет. Халық өсіп, жыртылатын жер көбеймейтін әлемде бұл — уақыт өте тек қымбаттайтын актив. «Аграрлы ел» ескіше естіледі — бірақ дәл аграрлы елдерде XXI ғасырда ешбір ақшаға сатып алынбайтын көзір бар.

«Адамзат пен анархияның арасы — небәрі тоғыз тамақтану.»
— Альфред Генри Льюис

Пікірім: жер, су және тамақ өсіре білу — алғашқы дағдарысқа дейін ғана жалықтыратын көрінетін бағаланбаған байлық. Өзіңді асырай алу қабілетіне салым салу — артта қалу емес, ең көреген стратегия.