Автомобиль: төрт дөңгелектегі бостандық және оның шоты

Адамға автомобильдей көп бостандық сыйлаған өнертабыс аз: отырдың да, қалаған жағыңа, қалаған кезіңде жүрдің. Бірақ бұл бостандықтың бірден келмейтін, бәрі — тіпті машинасы жоқтар да — төлейтін шоты бар. Жүз жылдан кейін біз оны ақыры оқи бастадық.

Біз қаланы адамға емес, машинаға салдық

Байқаусыз алмастыру болды: алдымен қаланы автомобильге бейімдедік, сосын машинасыз адамға жайсыз қалада тұратынымызды байқадық. Алаң орнына кең жол, саябақ орнына тұрақ, тыныштық орнына шу мен түтін. Балаға ойнауға, қартқа отыруға орын жоқ, себебі ең жақсы орын жылдам жүретінге берілген. Машина адамға қызмет етсін дедік, ал адам машинаға қызмет етіп шықты.

Біреудің бостандығы — бәріне тарлық

Автомобильдің бір қатерлі қасиеті бар: ол іштегіге бостандық береді, сырттағының бәрінің есебінен. Машина аз болғанда бұл байқалмайды; көп болғанда бостандық қарама-қарсылығына айналады — ешкім еш жаққа жүрмейтін кептеліске. Тек машинамен ыңғайлы қала шын мәнінде бәріне, жүргізушілерге де, ыңғайсыз. Дамыған қаланың нағыз белгісі — оны жылдам жүріп өтуге болатыны емес, оны жаяу жүру жағымды екені.

«Автомобиль бізсіз сенімсіз, жалаңаштай сезінетін киім бұйымына айналды.»
— Маршалл Маклюэн

Менің пікірім: мен автомобильге қарсы емеспін — қала оларға емес, адамдарға тиесілі болғанын қалаймын. Жүріп-тұру бостандығы тамаша, ол тыныс алу, серуендеу, баланы аулаға жіберу бостандығын тартып алмаса. Әлемнің ең бақытты қалалары қазір кері қадам жасап жатыр: көшелерді жаяу жүргіншіге, велосипедке, ағашқа, орындыққа қайтарады. Прогресс — әркімде машина болуында емес, бақытты өмір үшін ол қажет болмауында.

Мұқабада: Мейн-стрит, Кин қаласы (Нью-Гэмпшир), 1910-жылдар (қоғамдық игілік), Shanraq тонировкасы.