Пәтер азаймаса да, жалдау ақысы неге өседі және билікті ауыстыратын адам болмағанда ол неге қымбаттайды. Тетік біреу, ол 1981 жылы авиакомпания экрандарында ашылған: бағаны тауардың қаншасы бар екені емес, қаншасы көрінетіні белгілейді. Табысты өндіруші емес, өтпеде тұрған табады.
Таңертең кофе қайнатып, лифтпен түсіп, банкоматтан ақша алғанда сіз үш рет роботты пайдаландыңыз — олар жай ғана кинодағыдай көрінбейді. Робот — дене емес, автоматтандырылған шешім, әрі байқалмаған сайын жақсы жұмыс істейді. Нағыз осалдық машина бүлігінде емес.
Moonshot AI Kimi K3-ті ұсынды — тарихтағы салмағы ашық ең үлкен модель: 2,8 триллион параметр, кірістірілген көру, миллион токендік контекст. Түйінді сөз — «ашық салмақ»: модельді өз жабдығыңа орнатуға болады. Автор өзінің бәсекелес модельде жұмыс істейтінін ескертеді.
«Жерде мәселе көп тұрғанда ғарыш не үшін керек?» — адал сұрақ, адал жауапқа лайық. Ғарыш істейтіннің бәрі дерлік Жерге қайтады: серіктер — ауа райы болжамы, байланыс, навигация, егін мен өрттің бақылауы. Ал зерттеуді тоқтатқан өркениеттер сөне бастаған. Зерттеуді тоқтатқандар сөнген.
Мыңдаған жыл бойы адам аспанға қарап, кәдімгі құсқа қызғанышпен телміретін: жердің патшасы, әрі сол жердің тұтқыны. Алғашқы ұшақ көтерілмей тұрып, жүздеген адам мұнарадан өз қолымен жасаған қанатпен секіріп, мерт болды. Ұшуға қол жеткізген адам тынышталған жоқ.
Бір уыс жұлдыз шаңын алыңыз да, оған он төрт миллиард жыл беріңіз — ол бір күні көзін ашып: «Мен қайдан келдім?» деп сұрайды. Қандағы темір, сүйектегі кальций, тыныстағы оттегі Күннен әлдеқайда бұрын өлген жұлдыздардың ішінде туған. Бір күні бұл зат өзін тани бастады.
Адамға осынша еркіндік берген өнертабыс аз: отырдың да, қалаған жеріңе кеттің. Бірақ есеп бірден келмейді және оны бәрі, тіпті көлігі жоғы да төлейді. Алдымен қаланы автокөлікке бейімдедік, содан кейін онсыз ыңғайсыз жерде тұратынымызды байқадық. Көлік адамға қызмет етеді дедік.
Цензура баспа станогынан да көне, бірақ күші бір нәрсеге сүйенген: тар мойынды бақылау — бір баспахана, бір телеорталық, кірер жерде бір цензор. Цифрлық дәуір сол мойынды миллиондаған құрылғыға жайды. Бір нүктені бөгеу оңай, бәрін — мүмкін емес. Неге бұл жеңіс емес, ығысу.
Ғасырлар бойы адам өмір кітабын оқыды, бірақ оған жаза алмады: тұқымды соқыр будандастырып шығарды. Геномды оқу — оқуды үйрену, оны өңдеу — жазуды үйрену. Шекара қайда: науқастың генін түзету бір басқа, келісім бермегендердің тұқым қуалауын қайта жазу — мүлде басқа.
16 шілдеде Bloomberg Google-дың флагманы бірнеше айға кешігетінін хабарлады: Alphabet акциясы 4,4% түсіп, бір күнде 200 миллиард доллар жоғалды. Сол күні қытайлық Moonshot Kimi K3 шығарып, салмақтарын бәріне беруге уәде етті. Қазақстанға ашық салмақ неге маңызды.