Экономика
Айналаңыздағының бәрін дерлік біреу қолымен жасаған: нан, жол, бөлмедегі жарық, мына экран. Біз әртіс пен блогердің атын білеміз, ал үйге су тартқанның атын білмейміз. Олардың еңбегі жоқ болғанда ғана көрінеді. Оны менсінбеу неге қымбатқа түседі. Қоғам ғимарат сияқты.
Спорт
Күрес — спорттың ең көне түрі: адамдар жазуды үйренбей тұрып күрескен. Осы уақыт бойы ол қарсыласты жығуды емес, әлдеқайда қиынын үйретті — өзің жығылғаннан кейін тұруды. Қазақ күресі адамды шаңға жығу емес, жыққаннан кейін қол ұсыну туралы. Жеңуді бәрі біледі; адамды сынайтын — жеңіліс.
Саясат
Бәрі бірдей ойлайтын қоғам — бейбітшілік емес, не зират, не казарма. Бірде-бір келіспейтіні жоқ жер көбіне бәрі риза дегенді емес, келіспейтіндердің аузын ашуға қорқатынын білдіреді. Бүгін қарсыласыңыздың аузын жапқан қабырға ертең сіздің алдыңызда тұрады.
IT
Дербестікке қарсы ең жиі айтылатын дәлел — «менде жасыратын ештеңе жоқ». Ол ақылға қонымды көрінеді, сондықтан қауіпті. Дербестік жасыру туралы емес: сіз жуынатын бөлменің есігін қылмыс жасағаныңыздан жаппайсыз. Бір дерек емес, мыңдаған ұсақтан жиналған профиль қауіпті.
Спорт
Картадан таба алмайтын елдердің бейтаныс адамдары жүгіретін таратылымды қосамыз да, кенет тамағымыз кеуіп қалады. Стадион — бірнеше минутқа сығылған өмір: жылдар бойғы үнсіз еңбектің бір секундты шешетіні көрінеді. Мәреге соңғы келген неге чемпионнан көп айтады.
Мәдениет
«Тарихты жеңімпаздар жазады» дегені жартылай ғана рас. Жиірек оны кездейсоқтық жазады: бізге ең маңыздысы емес, ең төзімдісі жетеді. Антика дәуірін мәтіндердің бірнеше пайызымен білеміз: данышпан кітаптар өртенді, орташалары аман қалды. Тарихшы өткенге емес.
Экономика
Шілде ортасында Brent бөшкесі 78,82 доллар шамасында — соғысқа дейінгіден 19 пайызға жоғары, ал ай басында баға жетпіске дейін түскен. Әлем мұнайының 20 пайызы өтетін Ормуз бұғазы жабылуға жақын. Экспорттаушы ел үшін бұл неге бюджетке сый әрі қақпан. Бағаның өсуі бюджетті толтырады.
IT
Егер сіз өнім үшін төлемесеңіз, өнім — сіздің өзіңіз, дәлірек айтқанда назарыңыз. Бір кезде білім сирек болатын; бүгін ақпарат шексіз көп, ал адамның назары мың жыл бұрынғыдай — күніне бірнеше сағат. Жаңа экономиканың мәні дәл осы тапшылықта. Тегін қосымша — сыйлық емес.
Пікір
Біз «дау» деп бір сөзбен атайтын екі бөлек әрекет бар. Біріншісі — ақиқатқа жақындаудың бірлескен әрекеті, онда қарсылас соқыр дағыңды көруге көмектеседі. Екіншісі — жеңу маңызды болатын менмендік шайқасы. Бірі екеуін де ақылды етеді, екіншісі екеуін де ақымақ әрі ызақор.
Пікір
Әңгімелердің көбі — кезекпен диалог болып көрінетін екі монолог: сұхбаттас сөйлеп тұрғанда біз келесі сөзімізді дайындаймыз. «Үніңді өшіргеніңді күтемін» мен «сені түсінуге тырысамын» арасында үлкен айырма бар. Жақсы сұрақ неге тақырыпты ашады, ал дайын жауап жабады.
Мәдениет
Өміріңіз өтетін ғимараттардың барлығы дерлік оларды салғандардан ұзақ жасады және сізден де ұзақ тұрады. Сәулет — біз ішінде тұратын жалғыз өнер, әрі кітаптан айырмасы: оны жабуға болмайды. Ағашсыз тар аула мен орындықсыз алаң күнде үнсіз тәрбиелейді.
Экономика
Барлығының ақшамен бағасы бар, ал ақшаның энергиямен бағасы бар. Нанның, металдың, интернеттің құны — түптеп келгенде жұмсалған энергияның құны. Тағы бір қитұрқы шама бар: бір бірлік энергия алу үшін қанша салу керек. Мұнай фонтан атқанда, біреуі жүзді берген.
Мәдениет
Мемлекеттің күші туралы айтқанда экономика мен әскер еске түседі. Үшіншісі де бар: фильм, кітап, ән немесе спортшы ел бейнесіне ондаған мәлімдемеден көп әсер етеді. Бірақ жұмсақ күштің адал шарты бар — ол бұйрықпен жұмыс істемейді: насихат итереді, шынайылық тартады.
Мәдениет
Бізге бір өмір, бір дене, бір дәуір, бір туған ел берілген — шексіздікті елестете алатын жанға бұл әділетсіз аз. Кітап — осы тарлықтан шығатын жалғыз жол: айқара ашылған бөтен сана. Кино кейіпкердің бет-әлпетін көрсетеді, кітап сізді оның басына кіргізеді. Бір рет көзімен қараған адамды жек көру қиын.
Қоғам
Экология туралы әңгіме «бәрі құрыды» деген дүрбелең мен «ештеңе болып жатқан жоқ» деген теріске шығарудың арасында тұрып қалады. Екеуі де ойлау қажеттігін алып тастағаны үшін ыңғайлы. Салмақты көзқарас өзің әсер ететін мен етпейтінді ажыратудан басталады. Ластану үшін одан тапқандар емес, бәрі.
Әлем
АҚШ пен Иран соғысының алтыншы күні: Бендер-Хамирдегі көпірлерге соққы, АҚШ одақтастарына, соның ішінде Катарға зымыран, Кувейттің шекара бекеттері зақымдалды. Әлемнің жартысының мұнайы өтетін Ормуз бұғазында не болып жатыр. Өзара тәуелділік осал.
Спорт
Адам ойлап тапқан машиналардың ішінде бір кемел түрі бар, біз оны байқамай кеттік: отын қажет етпейді, ауаны уламайды, пайдаланушысын емдейді. Автокөлік қозғалтқыш күшін береді, велосипед салғаныңды ғана еселейді. Екі дөңгелек қоғамды қалай өзгертті.
IT
Төрт жүз жылдан асқан картинада ондаған бала ойынға берілген, ал бірде-бірі ескірген болып көрінбейді. Ойыншық өзгереді, ойын емес. Ақылды жануарлардың төлі ойнайды, өйткені ойын — қауіпті нәрсені қауіпсіз үйренудің жолы: қатесі тегін жалғыз мектеп. Әр ұрпақ балаларының ойынынан қорқады.
Мәдениет
Адам туралы пікір алғашқы секундтарда, ол ауыз ашпай тұрып қалыптасады, ал сол сәтте біз мінезді емес, киімді оқимыз. Адам берік баспана салудан бұрын өзін безендірген: киім әрқашан «мен кіммін, қай руданмын» деген хабар болған. Мақтаныштан шекара қайда өтеді.
Экономика
Әдемі жетістік әңгімесінің артында әрдайым жазылмайтын сәтсіздіктер қоймасы тұрады. Сәтсіздікке ұшыраған адамды жек көретін қоғамда адамдар тәуекелді қоя бастайды, ал бұл кез келген банкроттықтан қымбат: біз күйреген компанияны көреміз, туылмаған ойларды көрмейміз.
Мәдениет
Бөтен тілдің бір сөзін білмей-ақ, бөтен әннен жылауың мүмкін. Музыка ақылға емес, одан көне нәрсеге тіл қатады: ырғақ — жүрек соғысы мен қадам, әуен — сөзді түсінбей тұрып сезімді оқитын үн. Сондықтан ол сөз бөліп тұрған жерде біріктіреді. Әр халықтың музыкасы прозамен айтылмайтынды сақтайды.
