Маңғыстаудағы қайғылы оқиға: іздеу аяқталғаннан кейін не белгілі

25 қыркүйек Маңғыстау облысындағы оқу-жаттығу кезінде қаза тапқан әскери қызметшілерге байланысты Қазақстанда жалпыұлттық аза тұту күні болды. Келесі күні қоғам үшін расталған деректі тергеу әлі тексеретін болжамнан ажырату аса маңызды.

Іздеу жұмысы аяқталды

Қорғаныс министрлігінің мәліметінше, оқу-жаттығу тапсырмасын орындау кезінде ауа райы кенеттен нашарлап, жел күшейген соң 17 әскери қызметшіні ашық теңізге алып кеткен. Үшеуі құтқарылды. 25 қыркүйек күні шамамен сағат 09:15-те із-түзсіз кеткен соңғы екі әскери қызметшінің денесі табылып, іздеу жұмысы аяқталды. Барлығы 14 адам қаза тапты.

Қорғаныс министрлігі қаза тапқандардың отбасыларына материалдық және психологиялық көмек көрсетілетінін хабарлады. 26 қыркүйекте қорғаныс министрі Маңғыстау облысындағы отбасыларға барып, ведомство туындайтын мәселелерді шешуге әрі қарай да көмектесетінін айтты.

Бұл деректер іздеудің қорытындысын көрсетеді, бірақ қайғылы оқиғаның себебін анықтамайды. Ауа райының күрт нашарлауы оқиғаның тікелей жағдайын сипаттайды. Алайда ол дайындық, қолбасшылық шешімдері, жабдық және құтқаруды ұйымдастыру туралы сұрақтарға өздігінен жауап бермейді.

Бес лауазымды тұлға күдікті деп танылды

Үкіметтік комиссия алғашқы процестік шешімдерді жариялады. ІІМ-нің әскери-тергеу бөлімшесі сотқа дейінгі тергеу жүргізіп жатыр. Ақтау қаласының уақытша ұстау изоляторына бес лауазымды тұлға қамалды: штаб бастығы — Әскери-теңіз күштері бас қолбасшысының бірінші орынбасары, екі әскери бөлім командирі, теңіз жаяу әскерлері ротасының командирі және катер командирі.

Қылмыстық істер Қылмыстық кодекстің ауыр зардапқа әкеп соққан қызметке салғырт қарау туралы 453-бабының 2-бөлігі және кеме жүргізу қағидаларын бұзу туралы 465-бабы бойынша тергеліп жатыр. Сараптамалар жүргізіліп, іс-әрекетіне құқықтық баға берілуге тиіс тұлғалардың толық тобы анықталады.

Күдікті мәртебесі кінәнің дәлелденгенін білдірмейді. Белгілі бір адамның жауапкершілігін жиналған дәлелдер негізінде тек сот анықтай алады. Тергеу аяқталмай тұрып алдын ала нұсқаны түпкілікті қорытынды ретінде көрсетуге болмайды.

Отбасыларға көмек қалай ұйымдастырылады

Үкіметтік комиссия заңда кепілдік берілген төлемдер кешіктірілмей жасалатынын мәлімдеді. Әр отбасына атаулы қолдау көрсету үшін жауапты мамандар бекітіледі.

Мемлекеттік төлемдерден бөлек арнайы қор құрылды. Билік қажетті қаражат жиналғанын және ақша жинау тоқтатылғанын хабарлады. Қаражатты бөлек комиссия үлестіреді, ал құқық қорғау және мемлекеттік органдарға оның мақсатты жұмсалуын бақылау тапсырылды.

Туыстар үшін төлемнің көлемі мен мерзімі ғана маңызды емес. Медициналық және психологиялық көмектің қолжетімділігі, заңгерлік сүйемелдеу, қаражат алу тәртібінің түсініктілігі және жауапты органдармен тұрақты байланыс та қолдаудың тексерілетін көрсеткіштері болады.

Қандай сұрақтар ашық күйінде қалды

Ресми хабарламаларда оқиғаның толық хронологиясы әзірге жоқ. Тергеу мыналарды анықтауға тиіс:

• тапсырма басталғанға дейін ұйымдастырушыларда қандай ауа райы болжамы болды және ол қалай өзгерді;
• теңізге шығу туралы шешімді кім қабылдады және тапсырманы кім тоқтата алатын еді;
• әскери қызметшілер қандай жеке құтқару құралдарымен қамтамасыз етілді;
• құтқару жұмысы қанша уақыттан кейін басталды және қолда бар күш жеткілікті болды ма;
• жеке құрамның дайындығы, катер мен бағыт теңіз жағдайына сай келді ме;
• мұндай оқиға қайталанбауы үшін қандай өзгеріс қажет.

Жауаптар құжаттарға, байланыс жазбаларына, сараптама қорытындыларына және қатысушылардың айғақтарына сүйенуі керек. Тергеу нәтижесінің жария болуы ыңғайлы түсініктеме табу үшін емес, тексеру жүйелік кемшілік анықтаған жердегі ереже мен тәжірибені өзгерту үшін қажет.

Дереккөздер

• Қазақстан Республикасының Қорғаныс министрлігі: іздеу жұмысының аяқталуы
• Үкіметтік комиссия: тергеу барысы және отбасыларға көмек
• Қазақстан Премьер-министрі: Үкіметтік комиссияның құрылуы

Материал 2026 жылғы 26 қыркүйектегі ресми расталған мәліметтерді қамтиды. Тергеу деректері толықтырылуы мүмкін.