Қазақстан мұздық көлдерден 3,5 млн текше метр су шығарды: сел қаупі қалай азайтылды
Сел қаупі маусымының соңында «Қазселденқорғау» ықтимал қауіпті мореналық көлдерден 3,5 млн текше метр су шығарды. Тауда 44 бекет, 11 апаттық бригада және 100-ден астам маман жұмыс істеді; шамамен 50 сифон құбыры орнатылды. Бұл шаралардың тәуекелді қалай азайтатынын және бақылау неге жалғасатынын түсіндіреміз.
Төтенше жағдайлар министрлігі 2026 жылғы сел қаупі маусымындағы негізгі жұмыстың аяқталғанын хабарлады. Ең осал биік таулы су айдындарына түсетін қысымды төмендету үшін ықтимал қауіпті мореналық көлдерден 3,5 миллион текше метр су шығарылды.
Ведомство дерегі бойынша тауда 44 бақылау бекеті мен 11 апаттық-механикаландырылған бригада жұмыс істеді. Алдын алу шарасына 100-ден астам маман қатысты.
Су деңгейі неге төмендетіледі
Мореналық көлдер мұздық маңында пайда болып, борпылдақ табиғи бөгетпен ұсталады. Қарқынды еру, жауын, опырылу немесе арнаның өзгеруі су деңгейін және бөгетке түсетін жүктемені тез арттыра алады.
Бақыланатын төмендету қолайсыз жағдайда сыртқа шығуы мүмкін су көлемін азайтады. 2026 жылы ең қауіпті көлдерге шамамен 50 сифон құбыры орнатылды. Олар табиғи бөгетті бұзбай су әкетуге мүмкіндік береді.
Көлдер қалай бақыланды
Маусымда 1015 жерүсті және 19 әуе зерттеуі жүргізілді. Қолжетімі қиын аймақтарға маман мен жабдық авиациямен жеткізілді. Олар көлдің тереңдігі мен көлемін өлшеп, табиғи су ағатын арнаны бағалады және инженерлік жұмыс атқарды.
Қауіпті учаскелерде камералар мен гидрометеорологиялық датчиктер қолданылады. Алматыда 30-дан астам автоматты станция деректі тәулік бойы кезекші қызметке жібереді.
Маусым қорытындысы нені білдіреді
ТЖМ бақылаудағы мореналық көлдерде жарылу мен қауіпті сел ағыны тіркелмегенін хабарлады. Бұл маңызды нәтиже, бірақ табиғи қауіп толық жоғалды деген сөз емес.
Температураның төмендеуі белсенді еруді аяқтайды, сондықтан маусымдық бекеттер жұмыс режимін өзгертеді. Биік таулы аумақ мониторингі жалғасады: мұздық, беткей және көл күйі жыл сайын өзгереді.
Неге бір ғана су шығару жеткіліксіз
Алдын алу бақылау, ерте ескерту, инженерлік су реттеу, арнаны тазарту, бригада дайындығы және төмендегі елді мекендерді хабардар етуді біріктіреді.
3,5 миллион текше метр операция ауқымын көрсетеді, ал қауіпсіздік әр көл бойынша жеке бағаланады. Қалған көлем, морена жағдайы, температура мен жауын болжамы және ескерту уақыты маңызды.
Тұрғын не білуі керек
Сел қаупі бар аумақтағы адамдар ТЖМ мен жергілікті орган хабарламасына сүйеніп, эвакуация бағытын білуге және жабық биік таулы аймаққа кірмеуге тиіс. Көлдің сыртқы көрінісін өз бетінше бағалау маман дерегін алмастырмайды.
Келесі кезең — маусым нәтижесін талдап, жаңа еру кезеңіне жүйелерді дайындау. Автоматты бекет дерегі мен түсінікті қауіп картасы тұрғынға профилактикалық жұмысты жақсырақ түсінуге көмектесер еді.
Пікірлер (0)
Пікір қалдыру үшін кіріңіз →
Әзірге пікір жоқ. Бірінші болыңыз.