Бейбітшілік саласындағы Нобель сыйлығы Нави Пиллэйге берілді: комитет нені бағалады?

9 қазанда Норвегия Нобель комитеті 2026 жылғы бейбітшілік сыйлығының иегері Наванетем «Нави» Пиллэй екенін жариялады. Ресми уәж — бейбітшілік пен халықаралық құқықты дамытудағы еңбегі. Комитет оның аса ауыр халықаралық қылмыстарды тергеуге мүмкіндік беретін құқықтық тетіктерге қосқан үлесін атап өтті.

Құқық саласындағы жолы

Пиллэй апартеид кезеңінде Оңтүстік Африканың Дурбан қаласында дүниеге келіп, адвокат болды. Кейін Руанда жөніндегі халықаралық трибуналда және Халықаралық қылмыстық сотта судья, сондай-ақ БҰҰ-ның адам құқықтары жөніндегі Жоғарғы комиссары қызметін атқарды. Комитет оның жыныстық зорлықты адамзатқа қарсы қылмыс пен геноцид құрамында қарауға ықпал еткенін бөле көрсетеді.

Сыйлықтың негізгі ойы — мемлекеттер арасындағы даулар мен ауыр қылмыстар күшке емес, құқық қағидаларына сүйеніп қаралуы тиіс. Бұл Пиллэйдің көпжылдық еңбегіне берілген баға; халықаралық соттарда кемшілік жоқ деген мәлімдеме емес.

Сол күні АҚШ Халықаралық қылмыстық сотқа санкция енгізді, ал сот пен БҰҰ оған қарсы шықты. Бұл бөлек оқиға, бірақ халықаралық сот төрелігінің тәуелсіздігі туралы пікірталасты күшейтті. Мұқабада Пиллэйдің 2018 жылғы архивтік суреті қолданылған.

Дереккөз: ресми хабарлама.

Фото: Wayamo Foundation / Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0; cropped from a 2018 image. https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Navi_Pillay,_AGJA_member_and_Former_United_Nations_Commissioner_for_Human_Rights_(43538900235).jpg | https://creativecommons.org/licenses/by-sa/2.0/