2026 жылғы химия Нобелі: айнадағы екі молекуланың айырмасы неде?
Химия бойынша Нобель сыйлығы Анри Б. Каган мен Кэнсо Соаиге асимметриялық синтез туралы жаңалықтары үшін берілді. Олар реакцияның айнадағы екі молекуланың бірін қалай басым шығаратынын түсіндіруге көмектесті. Мұның дәрі жасау үшін неге маңызды екенін қарапайым мысалмен түсіндіреміз.
Сол және оң молекула бірдей емес
Швеция корольдік ғылым академиясы 7 қазанда 2026 жылғы химия бойынша Нобель сыйлығын Анри Б. Каган мен Кэнсо Соаиге берді. Ресми тұжырым — асимметриялық органикалық синтездегі сызықтық емес әсерлер мен автокатализді ашу.
Сол және оң қолға арналған қолғапты елестетіңіз: бір-біріне ұқсайды, бірақ орнын алмастыра алмайды. Кей молекулалар да айнадағыдай екі пішінде болады. Тірі ағза үшін бұл айырмашылық маңызды болуы мүмкін. Сондықтан дәрі жасау кезінде химиктер екі пішіннің қоспасын емес, қажеттісін алуға ұмтылады.
Ғалымдардың үлесі
Каган 1986 жылы бір пішіннің шағын артықшылығы реакция барысында күткеннен күштірек ұлғаюы мүмкін екенін көрсетті. Кейін Соаи өнімнің өз түзілуін жеделдететін реакция жасады; 2003 жылы тек бір айна пішіні алынған нәтижені ұсынды.
Бұл марапат ғалымдар биыл жаңа дәрі ойлап тапты деген сөз емес. Олардың іргелі жұмысы химиялық таңдамалылықты түсінуге және фармацевтикаға қажет синтез тәсілдеріне ықпал етті. 12 млн швед кроны көлеміндегі сыйлық тең бөлінеді.
Дереккөз: https://www.kva.se/en/news/the-nobel-prize-in-chemistry-2026/
Мұқаба — тақырыптық иллюстрация, сипатталған оқиғаның фотосуреті емес.
Пікірлер (0)
Пікір қалдыру үшін кіріңіз →
Әзірге пікір жоқ. Бірінші болыңыз.