Технология
4–10 қазан аралығында 2026 жылғы Дүниежүзілік ғарыш апталығы өтеді. Биылғы тақырып — Rocket Revolution: қайта пайдаланылатын сатылар, ұшыру құнының төмендеуі және орбитаға жиі шығу. Бұл өзгеріс инженерлермен бірге мектеп, ғылым, байланыс және қарапайым адамға неге маңызды екенін түсіндіреміз.
Технология
2026 жылғы Нобель сыйлығы лауреаттарының есімі 5 қазаннан бастап жарияланады. Сегіз күн ішінде медицина, физика, химия, әдебиет, бейбітшілік және экономика сыйлықтарының иегерлері белгілі болады. Ресми кестені Стокгольм уақытымен жинап, трансляцияны қайдан көруге болатынын түсіндіреміз.
Технология
NASA Modulate Space компаниясына Wi‑Fi 6 кіріктірілген айлық 5G желісінің негізгі бөліктерін әзірлеуді тапсырды. Зертханалық жүйе 2028 жылы дайындалып, кейін Ай бетінде сыналмақ.
Технология
Қазақстан Global Innovation Index 2026 рейтингінде 139 экономиканың ішінде 73-орын алды. Цифрлық мемлекеттік қызметтер мен пайдалы модельдер күшті көрінеді, бірақ рейтингтің өсуі өнімнің жаппай нарыққа шыққанын білдірмейді.
Технология
30 қыркүйекте Artemis II экипажы Хьюстонда Orion кемесінің Айды айналған алғашқы адам қатысқан ұшуын баяндайды. NASA астронавттар Жерден 252 756 мильге, шамамен 406 772 км-ге алыстап, 1970 жылдан бергі Apollo 13 рекордын жаңартқанын хабарлады.
Технология
Қазақстан мен Германия технология алмасуға, цифрлық есепке және сынақ жобаларына арналған бірлескен су хабын талқылауда. Бастама датчиктер мен инженерлік тәжірибе арнадағы шығынды азайтып, суаруды дәлдеп, су жұмсауды ашық көрсеткенде ғана пайдалы болады.
Технология
Метеоспутник, радар және ерте ескерту жүйелері деректі радиожиілікпен жібереді, ал сол ресурсқа жаңа сымсыз және спутниктік қызметтер де таласады. 28–30 қыркүйектегі семинарда ITU мен WMO нұсқаулық ұсынып, кедергі қолданушы байқамай тұрып болжам сапасын қалай нашарлататынын талқылайды.
Технология
Қазақстанда қаңтар–тамызда жеңіл автомобиль өндірісі 34,2% өсіп, 117,2 мың көлікке жетті. Жүк және арнайы техника, теміржол платформалары мен жолаушылар вагондары да көбірек шығарылған. Бұл жерде өсім пайызы ғана емес, бүкіл өндірістік тізбектің орнықтылығы неге маңызды екенін талдаймыз.
Технология
Terra спутнигі 24 қыркүйекте Пәкістанның солтүстігіндегі қою сұр тұманды түсірді. NASA оны егін қалдығын жағу, шаң, көлік, өнеркәсіп және ластанған ауаны қақпақ сияқты ұстап тұратын температуралық инверсиямен байланыстырады.
Технология
Aqua спутнигі 24 қыркүйекте Каспий теңізі үстіндегі ірі шаң шлейфтерін түсірді. NASA табиғи түстегі суретті жариялап, бақылауды қатты жел кезеңімен байланыстырды. Сурет нені растайтынын, одан қандай қорытынды жасауға болмайтынын және спутниктік деректің маңызын түсіндіреміз.
Технология
NASA ASCENT Propulsion Dual Mode шағын серігінің жерүсті сынақтарын аяқтады. Үлкен қорап көлеміндегі аппарат бір улы емес отынды жоғары тартылысты химиялық қозғалтқышқа және үнемді электр микрожетектеріне береді. Жүйенің құрылымын, өткен тексерулерді және тоғыз айлық ұшу міндеттерін түсіндіреміз.
Технология
АҚШ Федералдық авиация басқармасының сарапшылары Қазақстанның ұшу қауіпсіздігін мемлекеттік қадағалау жүйесін бағалауды аяқтады. Алдын ала кезең өтті, бірақ Category 1 мәртебесі әлі берілген жоқ. IASA бағдарламасы нені тексеретінін, келесі рәсімдерді және неге бұл АҚШ-пен тікелей әуе қатынасының маңызды, бірақ соңғы емес шарты екенін түсіндіреміз.
Технология
NASA, SpaceX және халықаралық серіктестер ұшуға дайындық тексеруінен кейін Crew‑13 миссиясын әзірлеуді жалғастыруға рұқсат берді. Халықаралық ғарыш станциясына ұшу 1 қазаннан ерте болмайды. Экипаж құрамын, ұшырылым алдындағы тексеруді және жарияланған уақыттың соңғы шешімге дейін нысаналы болып қалу себебін түсіндіреміз.
Технология
Пәтер азаймаса да, жалдау ақысы неге өседі және билікті ауыстыратын адам болмағанда ол неге қымбаттайды. Тетік біреу, ол 1981 жылы авиакомпания экрандарында ашылған: бағаны тауардың қаншасы бар екені емес, қаншасы көрінетіні белгілейді. Табысты өндіруші емес, өтпеде тұрған табады.
Технология
Таңертең кофе қайнатып, лифтпен түсіп, банкоматтан ақша алғанда сіз үш рет роботты пайдаландыңыз — олар жай ғана кинодағыдай көрінбейді. Робот — дене емес, автоматтандырылған шешім, әрі байқалмаған сайын жақсы жұмыс істейді. Нағыз осалдық машина бүлігінде емес.
Технология
Moonshot AI Kimi K3-ті ұсынды — тарихтағы салмағы ашық ең үлкен модель: 2,8 триллион параметр, кірістірілген көру, миллион токендік контекст. Түйінді сөз — «ашық салмақ»: модельді өз жабдығыңа орнатуға болады. Автор өзінің бәсекелес модельде жұмыс істейтінін ескертеді.
Технология
«Жерде мәселе көп тұрғанда ғарыш не үшін керек?» — адал сұрақ, адал жауапқа лайық. Ғарыш істейтіннің бәрі дерлік Жерге қайтады: серіктер — ауа райы болжамы, байланыс, навигация, егін мен өрттің бақылауы. Ал зерттеуді тоқтатқан өркениеттер сөне бастаған. Зерттеуді тоқтатқандар сөнген.
Технология
Мыңдаған жыл бойы адам аспанға қарап, кәдімгі құсқа қызғанышпен телміретін: жердің патшасы, әрі сол жердің тұтқыны. Алғашқы ұшақ көтерілмей тұрып, жүздеген адам мұнарадан өз қолымен жасаған қанатпен секіріп, мерт болды. Ұшуға қол жеткізген адам тынышталған жоқ.
Технология
Бір уыс жұлдыз шаңын алыңыз да, оған он төрт миллиард жыл беріңіз — ол бір күні көзін ашып: «Мен қайдан келдім?» деп сұрайды. Қандағы темір, сүйектегі кальций, тыныстағы оттегі Күннен әлдеқайда бұрын өлген жұлдыздардың ішінде туған. Бір күні бұл зат өзін тани бастады.
Технология
Адамға осынша еркіндік берген өнертабыс аз: отырдың да, қалаған жеріңе кеттің. Бірақ есеп бірден келмейді және оны бәрі, тіпті көлігі жоғы да төлейді. Алдымен қаланы автокөлікке бейімдедік, содан кейін онсыз ыңғайсыз жерде тұратынымызды байқадық. Көлік адамға қызмет етеді дедік.
Технология
Цензура баспа станогынан да көне, бірақ күші бір нәрсеге сүйенген: тар мойынды бақылау — бір баспахана, бір телеорталық, кірер жерде бір цензор. Цифрлық дәуір сол мойынды миллиондаған құрылғыға жайды. Бір нүктені бөгеу оңай, бәрін — мүмкін емес. Неге бұл жеңіс емес, ығысу.
