Тіл жеткілікті адам сөйлеп тұрғанда аман еді. Бұл ереже істемей қалды: машиналар мәтінмен үйренеді, ал тілде сөйлей алуы жазылғанның көлеміне байланысты. Халқы 386 мың Исландияда энциклопедияның 215 белсенді авторы бар, жиырма миллиондық Қазақстанда — 386.
Тіл ойды жеткізіп қана қоймайды — оны ішінара қалыптастырады да. Әр тілде басқасында жоқ орамдар бар, демек бірінде көрінетін, екіншісінде қалып қоятын реңктер де бар. Көптілділікті бәсекелік артықшылық деп ұсынады, бірақ бастысы — оқиғаның жалғыз нұсқасынан қорғаныш.
Тіл — байланыс құралы ғана емес, ойлау және өзіңді есте сақтау тәсілі. Оны жоғалту сөздікті емес, дүниетанымның бір бөлігін жоғалту. «Ана тілі ме, пайдалысы ма» деген таңдау неге жалған. Ана тілі — үй, өзге тілдер — оның терезесі. Үш тілде еркін сөйлейтін бала кедей емес, бай.