1-сабақ. Біздің үлгі қандай мәселені шешеді?

Бұл не үшін керек?

Оқу үйірмесінің сабақ кестесі бар. Оқушы «Сабақ қашан?» деп сұрайды. Анықтама беретін адамды елестетіңіз: ол әуелі қай сабақ туралы айтылғанын біледі, содан кейін бекітілген жазбаны қарайды. Жазба болмаса, уақытты ойдан шығармайды.

Алгоритм — әрекеттердің реті. Үлгі — кіріс дерегін нәтижеге айналдыратын сақталған тәсіл. Әуелі ол тәсіл өзіміз жазған ережелерден, кейін мысалдардан табылған сандардан тұрады. Дерек — үлгі сүйенетін жазба. Толық жүйе үлгіден кең: ол сұрақты қабылдайды, үлгіні қолданады, карточканы іздейді және жауапты дайындайды. Біз кез келген тақырыпта сөйлесетін жүйені емес, шағын оқу жүйесін құрастырамыз.

Әуелі толық көрініс

Сұрақ → не сұралғанын анықтау → жазбаны табу → жазбаға сүйеніп жауап беру. Сұрақ түсініксіз болса немесе жазба табылмаса → «білмеймін». Мұндағы жебе келесі әрекетке өтуді білдіреді; ол қазақша сөздің бөлігі емес.

Үйірменің ойдан алынған жазбасы: «Робот құрастыру, сейсенбі, 16:00». «Робот құрастыру сабағы қашан?» деген сұраққа «Робот құрастыру сабағы сейсенбі күні сағат 16:00-де өтеді» деп жауап беруге болады. Ал шахмат туралы жазба болмаса, оның уақытын айтуға болмайды.

Әуелі кирилл әрпімен жазылған қысқа қазақша мәтінді талдаймыз. Содан кейін талдауды үйірме жазбаларымен байланыстырамыз. Жауаптың дереккөзі — жауаптағы мәлімет алынған нақты жазба. Дереккөз табылмаса, нақты уақытты атамаймыз. Сондықтан курстың ортасындағы «үлгі дайын» деген сөз бүкіл жүйе емес, оның бір бөлігі дайын екенін ғана білдіреді.

Тірек сызба

Сұрақ → сұрақтың мәні → дереккөз → жауап. Мәні немесе дереккөзі анық болмаса → жорамал жасамау.

Еске түсіріңіз

Сызбаны жауып, төрт қадамды айтыңыз. Бір сабақтың уақытын басқа сабаққа неге телуге болмайтынын түсіндіріңіз.

Тапсырма

Жазбалар: «Робот құрастыру — сейсенбі, 16:00»; «Шахмат — бейсенбі, 15:00». Әр сұраққа дереккөз бен жауапты немесе жауап бермеу себебін жазыңыз: 1) «Шахмат сабағы қашан?» 2) «Сурет сабағы қашан?» 3) «Сабақ қашан?» Соңғы сұрақта сабақтың атауы жоқ.

Көмек: әуелі сабақтың атауын іздеңіз. Үлгі жауап: 1) шахмат жазбасы, бейсенбі 15:00; 2) сурет сабағы туралы жазба жоқ, уақыты белгісіз; 3) қай сабақ екені анық емес, нақтылау керек.