9-сабақ. Көптік мағынасының алты нұсқасы

Бұл не үшін керек?

Бір затты әр өлшемдегі қорапқа салуға болады. «Бірнеше» деген мағына ортақ болғанымен, қосымшаның дыбысталуы көрші дыбыстарға қарай өзгереді. Қазақ тіліндегі көптік жалғауының нұсқалары: -лар, -лер, -дар, -дер, -тар, -тер. Мұндағы сызықша тек талдауда шекараны көрсетеді; тұтас сөзде жазылмайды.

Әуелі кесте

Телефон экранында соңғы бағанды көру үшін кестені солға қарай сырғытыңыз.

Дауысты дыбыс ауызда кедергісіз айтылады. Бұл мысалдарда а, ы — жуан; е, і, ү — жіңішке. Негіздегі соңғы дауысты қосымшаның дауыстысын таңдауға, ал негіздің соңғы дыбысы қосымшаның басқы дауыссызын таңдауға әсер етеді. Әзірше барлық дыбыс ережесін бағдарламаға көшірмейміз: алты тексерілген жұпты сақтаймыз. Осы нұсқалар қазақ тілі грамматикасында да берілген.

Жұмыс істейтін кесте

UTF-8 жазылымымен plural.py файлын жасап, үйренген пәрменмен іске қосыңыз.

plural = {"қала": "лар", "үй": "лер", "қалам": "дар",
          "тіл": "дер", "кітап": "тар", "мектеп": "тер"}
word = input("Негіз: ").lower()
if word in plural:
    print(word + plural[word])
else:
    print("білмеймін")

Осы қадамның дайын файлы оқу жобасының қалтасында; алдымен осы сабақтағы код түсіндірмесін оқыңыз.

Сөздік жолы үтірден кейін келесі жолға жалғасқан. Жалғасының алдындағы бос орындар оқуға ыңғайлы; Python ирек жақшаның әлі жабылмағанын көреді. Мұндағы + екі мәтінді жалғайды, екі қағаз таспаны біріктіргендей: "үй" + "лер" нәтижесі — "үйлер". Бұл сан қосу емес. үй үшін үйлер, тіл үшін тілдер шығады. дала үшін білмеймін шығады, себебі ол кестеде жоқ. Белгісіз негізге қосымшаны жорамалмен қоспаңыз.

Тірек сызба және тексеру

Белгілі негіз → сақталған көптік нұсқасы → сызықшасыз жалғау → сөз. Негіз жоқ → білмеймін. Кестені жауып, л, д, т әрпімен басталатын нұсқалардың әрқайсысына бір мысал келтіріңіз; кейін бағдарламаның алты жолын тексеріңіз.

Тапсырма: іске қоспай тұрып, ҚАЛАМ, кітап, жол үшін жауапты болжаңыз. Көмек: lower() бас әріпті кішірейтеді, бірақ жаңа кілт қоспайды. Үлгі жауап: қаламдар, кітаптар, білмеймін. Жиі қате: print("word + plural[word]") жиналған сөзді емес, тырнақша ішіндегі жазуды шығарады. Көптік жалғауынсыз тұлғалар мен мәтінге тәуелді өзге мағыналарды кейін қараймыз; әзірге бұл — алты негізге арналған кесте.