Кімді және неден қорғаймыз

Картадағы орнымыз

72 сабақтың 55-сі. «Цифрлық қауіпсіздік» блогы (55–62). Үш ойдан алынған тапсырмасы бар жергілікті көмекшіні жалғастырамыз. Әр шараның шегі нақты: оқу нұсқасы дайын ашық сервиске айналмайды.

Жағдай және сұрақ

Үстелдегі мектеп күнделігін елестетіңіз. Біреу оны оқуы, бағаны өзгертуі немесе алып кетуі мүмкін. Ойдан алынған көмекшінің SQLite файлына, жергілікті бетіне және сақтық көшірмесіне де әртүрлі қорғаныс керек. Алдымен нені қорғайтынымызды атаймыз.

Жоба файлдарын қайдан аламыз

Бақылау нұсқасының бумасын ашып, Code → Download ZIP арқылы репозиторийді жүктеп, course/informatics-assistant/step-06 табыңыз. Терминалды осы бумада ашыңыз. python3 --version Python нұсқасын көрсетеді; содан кейін сабақтағы тексеруді орындаңыз. Барлық тапсырма атауы ойдан алынған, нақты дерек енгізбеңіз.

Жаңа сөздерді анық түсінейік

Қорғалатын құндылық — маңызды зат не ақпарат: мұнда тапсырмалар файлы мен жұмысты жалғастыру мүмкіндігі. Қатер — болуы ықтимал зиянды оқиға; осалдық — оған жол ашатын әлсіз тұс. Құпиялық бөгде адамның оқуын шектейді; тұтастық өзгерісті байқауға мүмкіндік береді; қолжетімділік иесінің деректі керек кезінде ашуын білдіреді. Бұл бір ғана «қорғау» батырмасы емес.

Сабақтың тірек сигналы

Сұлбаның үш ұяшығын солдан оңға оқып, үшіншісін жабыңыз. Әр ұяшықтың кірісі мен әрекетін айтыңыз; жолдың немен аяқталатынын және қандай байқалатын фактіні тексеретініңізді болжаңыз. Суретті жоба файлымен не бақылау мысалымен салыстырыңыз. Сұлбадағы сан деректен шықпаса, әдемі сурет үшін деректі емес, сұлбаны түзетіңіз.

Қадамдап талдаймыз

Үш жолдық кесте құрыңыз. Бөгде адам шифрланбаған көшірмені оқыса, құпиялық бұзылады. Біреу 20 минутты 200 деп өзгертсе, тұтастық бұзылады. Диск істен шықса, қолжетімділік жоғалады. Біріншісінде деректі жарияламай, серверді 127.0.0.1 мекенжайында ұстаймыз; екіншісінде дерек пен көшірмені тексереміз; үшіншісінде қалпына келтіруді сынаймыз. Жергілікті мекенжай компьютерге кіре алатын адамнан қорғамайды.

Болжаңыз және тексеріңіз

Кодты қоспай тұрып күтілетін нәтижені жазыңыз. Оны step-06 не step-07 бумасында орындап, таңба бойынша салыстырыңыз және әр жолды түсіндіріңіз. Кейін бір қауіпсіз ойдан алынған кірісті өзгертіп, «болжау — іске қосу — өзгерту — түсіндіру — тексеру» айналымын қайталаңыз. Шағын жиындағы бақылауды нақты адамдарға берілген уәдеге айналдырмаңыз.

from pathlib import Path
from data_store import connect_readonly
print("local", Path("tasks.json").is_file())
print("read-only", "mode=ro" in Path("data_store.py").read_text())

Күтілетін нәтиже

local True
read-only True

Қатені табыңыз

Файл хеші өзгерісті көрсетеді, бірақ мазмұнды жасырмайды. Көшірме қалпына келтіруге көмектеседі, алайда оның өзін де қорғау керек. Үш ойдан алынған тапсырмаға оқушының шынайы жеке дерегі қажет емес.

Жобаға енгізілетін өзгеріс

1.3 жобасында бұрынғы үш тапсырма, төрт сабақ және еске салу ережесі сақталады. Жаңа әрекеттер security_assistant.py ішіне бөлінді: тексеру, бөлек көшірме жасау және тек жаңа файлға қалпына келтіру. Өзгеріс қай қатерге көмектесетінін және қайсына көмектеспейтінін жазыңыз; оқу дерегі ойдан алынған күйде.

Тапсырма және дәлел

Дерекқор, веб-бет және көшірме үшін «құндылық — оқиға — қасиет — тексеру» кестесін салыңыз. Әр шара тоқтата алмайтын кемінде бір жағдайды атаңыз.

Жаңа жағдайға көшіру

Телефон жоғалды, бірақ оған құпиясөз қойылған. Құпиялық туралы не білеміз? Отбасылық суреттердің қолжетімділігі үшін тағы нені тексеру керек?

1, 7 және 30 күннен кейін қайталау

1 күннен кейін сұлбаны жатқа салып, қолданудың бір шегін табыңыз. 7 күннен кейін оны мәтінсіз досыңызға түсіндіріп, блоктың он сұрағының жетеуін шешіңіз; қате жауапты нақты кіріспен талдаңыз. 30 күннен кейін жобаның жаңа көшірмесін ашып, тексеруді қайталап, қағиданы жаңа мысалға көшіріңіз. Кіріс, күтілетін және нақты нәтижесі бар хаттаманы сақтаңыз.

Тексеруге арналған бастапқы құжат

Ресми құжат

Келесі сабақ

Құпиясөз, хеш және екінші фактор