Химия: заттар әлемін зерттейміз 61-сабақ (барлығы 67)
Неліктен pH-тың бір бірлігі он есе айырмаға сәйкес келеді?
Логарифмдік шкаланы оқып, модельдің температурасын міндетті түрде көрсетеміз.
Тірек карта
Модель сызбасы
Тек қағаз, калькулятор және дайын деректер. Химикатты татпаңыз, иіскемеңіз, араластырмаңыз және қыздырмаңыз; тұрмыстық құралды не белгісіз ыдысты ашпаңыз. Бейтарап pH қауіпсіздікті дәлелдемейді. Оқу бейтараптануын теріге, көзге, төгіндіге немесе белгісіз қоспаға қолданбаңыз.
Жағдай және сұрақ
Екі ерітінді карточкасында pH 3 және pH 5 көрсетілген. Бір оқушы «айырмасы екі есе», екіншісі «жүз есе» дейді. Олар нені салыстырып тұр? Ерітіндіні қарамаймыз әрі өлшемейміз: тек сандық карточкалармен және 25 °C-тағы су моделімен жұмыс істейміз.
Жаңа сөздер түсінікті тілмен
pH қатаң анықтамада сутек иондарының белсенділігімен байланысты. Жеткілікті сұйылтылған оқу моделінде pH≈−lg(c(H₃O⁺)/(1 моль/л)) қолданамыз. Логарифм аргументі өлшемсіз, pH та өлшемсіз. 25 °C-та бейтараптық c(H₃O⁺)=c(OH⁻) дегенді білдіреді; осы модельде әдетте pH≈7.
Алдын ала болжаңыз
H₃O⁺ концентрациясы pH 3-те ме, 5-те ме жоғары екенін болжаңыз. pH сандарының айырмасы екі, бірақ 10^(−pH) қалай өзгереді? Бір pH мәнінен «қышқыл күшін» анықтамаңыз: нәтиже құрамға да, концентрацияға да тәуелді. Мұнда белсенділікті, жуық түрде концентрацияны салыстырамыз.
Зерттеңіз не берілген деректі талдаңыз
25 °C-тағы карточкаларды толтырыңыз: c(H₃O⁺)=10⁻³, 10⁻⁵ және 10⁻⁷ моль/л. pH табыңыз. Кері бағытта pH 4 үшін 10⁻⁴ моль/л шығады. Бір бірлік қадам концентрациялық жуықтауды он есе өзгертеді; ол иондардың тұрақты бір санын қоспайды.
| Нысан / қадам | Берілгені / есеп | Қорытынды |
|---|---|---|
| 10⁻³ mol/L | −lg(10⁻³) | pH ≈ 3 |
| 10⁻⁵ mol/L | −lg(10⁻⁵) | pH ≈ 5 |
| 10⁻⁷ mol/L; 25 °C | c(H₃O⁺) = c(OH⁻) | pH ≈ 7 |
Талданған мысал
pH 3 үшін концентрациялық жуықтау 10⁻³ моль/л, pH 5 үшін 10⁻⁵ моль/л береді. Қатынас 10⁻³/10⁻⁵=100. Бірінші ерітіндіде осы модель бойынша H₃O⁺ концентрациясы жүз есе жоғары. Бейтарап нүкте температураға тәуелді: бір санды жаттаудан гөрі концентрациялар теңдігін түсіну маңызды.
Жиі кездесетін қате
Қате: 0–14 аралығын барлық ерітінді үшін абсолют шек деу немесе «pH 7 болса ішуге қауіпсіз» деп жазу. Ерітінділер үйреншікті аралықтан шыға алады; мұнда ол шкаланың ыңғайлы бөлігі ғана. pH ластағыштарды, микробтарды және барлық қауіпті қасиетті анықтамайды. Өзге температурада бейтарап pH 7-ден өзгеше болуы мүмкін.
Жаңа жағдайға көшіру
Жаңа жағдай: бірдей температурада және жуықтау жарамды кезде A-да pH 2, B-де pH 4. c(H₃O⁺) қатынасын табыңыз. C карточкасында 25 °C-та c(H₃O⁺)=10⁻⁹ моль/л. Оның ортасын атаңыз, бірақ толық химиялық құрам белгілі деп тұжырымдамаңыз.
Жауап және есте сақтау
Тексеру: A/B=100, A-да H₃O⁺ көбірек; C-де pH≈9 және 25 °C-та сілтілі орта. Бұдан барлық заттар не ішуге жарамдылық анықталмайды. Үш тірек мәнді еске түсіріп, температура шартын жауаптан неге алып тастауға болмайтынын түсіндіріңіз.
Тапсырма
Қабылданған жуықтауда pH 4 пен 6 үшін c(H₃O⁺) қатынасы қандай? Бейтараптық әрқашан pH 7 ме?
Жауаптар
Жауаптарды көрсету
100:1; жоқ, бейтараптық H₃O⁺ пен OH⁻ теңдігімен анықталады, бейтарап pH температураға тәуелді.
Қашан қайта қарау
Бетті жауып, 10 минуттан кейін картаны есіңізден салыңыз, ұғымдарды өз сөзіңізбен түсіндіріңіз және жаңа жағдайды шешіңіз. Бір күн және бір аптадан соң кеңессіз қайталаңыз. Қате қалса, талданған мысалға оралып, қай қадамды өткізіп алғаныңызды жазыңыз.
Пікірлер (0)
Пікір қалдыру үшін кіріңіз →
Әзірге пікір жоқ. Бірінші болыңыз.