Индекс, жақша және коэффициентті қалай оқимыз?

Тірек карта

Модель сызбасы

Оқу моделі · бөлшектер мен арақашықтық масштабта емес

Тек қағаз бен дайын деректер. Газ алмаңыз, заттарды қыздырмаңыз, электр құралдарын қолданбаңыз; белгісіз заттарды ұстамаңыз, дәмін татпаңыз, иіскемеңіз.

Жағдай және сұрақ

2H₂O мен H₂O₂ тек сан орны арқылы ғана ерекшеленбейді. Біріншісі — екі су молекуласы, екіншісі — басқа заттың бір молекуласы. Санақты қалай түсінікті етеміз? «Неше бөлшек?» пен «Бір бөлшектің ішінде не бар?» сұрағын бөліңіз. Сутек асқын тотығымен емес, таңбалар және қағазбен жұмыс істейміз.

Жаңа сөздер түсінікті тілмен

Формула алдындағы коэффициент оның барлық атомының не формулалық бірлігінің санын көбейтеді. Жақша топты біріктіреді, кейінгі индекс ішіндегінің бәрін көбейтеді. Ca(OH)₂-де бір Ca, екі O, екі H бар. OH⁻ — заряды −1 гидроксид-ионы; Ca²⁺ қосылысының құрамын жазғанда бұл топ сақталады.

Алдын ала болжаңыз

3H₂O-дағы H пен O санын болжаңыз. Кейін 2Ca(OH)₂ ішіндегі Ca, O, H санаңыз. H индекс 2-ге жақын тұрғандықтан тек оны екі еселеу керек пе? Алдымен бір формулалық бірлік құрамын жазыңыз, содан соң коэффициентті қолданыңыз.

Зерттеңіз не берілген деректі талдаңыз

«Жазба — бір бірлік — коэффициент — барлығы» кестесін жасаңыз. Жолдар: H₂O;3H₂O;Ca(OH)₂;2Ca(OH)₂;Al₂(SO₄)₃. Соңғысы дайын формула ретінде берілген: SO₄²⁻ — сульфат-ионы, ішкі байланыстарын қазір шығармаймыз. Гидроксидтер мен қышқылдарды араластыру қажет емес.

Талданған мысал

3H₂O:6 H және 3 O. Ca(OH)₂ бір бірлігі:1 Ca,2 O,2 H; екі бірлігі:2 Ca,4 O,4 H. Al₂(SO₄)₃ үшін:2 Al,3 S,12 O. Екі Al³⁺ және үш SO₄²⁻ зарядтары теңеседі. Жақша S пен O санын көбейтеді, бірақ алдындағы Al санын көбейтпейді.

Жиі кездесетін қате

Қате: санақ кезінде индексті өзгерту. H₂O₂ — екі H₂O қысқартуы емес: жеке молекула құрамы өзгеше. Иондық қосылысқа Ca(OH)₂ молекулаларын ойдан қоспай, формулалық бірліктерін санаймыз. Молекула алдында коэффициент бөлшек санын, кейін келісілген бірліктермен теңдеуде зат мөлшерін де білдіре алады.

Жаңа жағдайға көшіру

3Mg(OH)₂ және 2Al₂(SO₄)₃ өз бетіңізбен талдаңыз. Тұтас өрнектегі әр элемент атомын санаңыз. Кейін 2O және O₂ салыстырыңыз: жалпы атом саны бірдей ме, олардың бірігуі де бірдей ме? Жауапты санмен ғана емес, сөзбен түсіндіріңіз.

Жауап және есте сақтау

Тексеру: 3 Mg,6 O,6 H;4 Al,6 S,24 O. 2O мен O₂-де екі-екіден оттек атомы бар, бірақ 2O екі жеке атомды, O₂ бір екіатомды молекуланы білдіреді. «Ішкі топ → индекс → бірлік құрамы → коэффициент» ретін жатқа айтыңыз. Формуланың қарапайым болуынан зат қауіпсіздігін шығармаңыз.

Тапсырма

1. Al₂(SO₄)₃ ішінде неше O бар?
2. 4H₂O ішінде неше H бар?
3. 2H және H₂ бөлшектері бірдей ме?

Жауаптар

Зерттеуші күнделігі

Талдауды оқымай тұрып алғашқы жауабыңызды жазыңыз. Әр қатенің қадамын белгілеңіз: бөлшек моделі, электрон санағы, заряд теңгерімі, жақша немесе қорытынды шегі. Түсіндіруді түзетіп, жаңа мысал ойлап тауып, оны кеңессіз шешіңіз.

Қашан қайта қарау

Бетті жауып, 10 минуттан кейін картаны есіңізден салыңыз, ұғымдарды өз сөзіңізбен түсіндіріңіз және жаңа жағдайды шешіңіз. Бір күн және бір аптадан соң кеңессіз қайталаңыз. Қате қалса, талданған мысалға оралып, қай қадамды өткізіп алғаныңызды жазыңыз.

Дереккөздер мен шектер

• OpenStax: chemical formulas
• OpenStax: ionic formulas

Валенттілік ион зарядынан несімен өзгеше?

Тұздың сыры: формула мен байланыс моделі нені дәлелдейді?