Жақшалы жазбаны атом жоғалтпай қалай теңестіреміз?

Тірек карта

Модель сызбасы

Тек қағаз бен дайын деректер. Газ алмаңыз, заттарды қыздырмаңыз, электр құралдарын қолданбаңыз; белгісіз заттарды ұстамаңыз, дәмін татпаңыз, иіскемеңіз.

Жағдай және сұрақ

Ca(OH)₂ + HCl → CaCl₂ + H₂O сұлбасында таныс жақша бар. Су алдына 2 қойсақ, H пен O саны не болады? Заттарды араластырмаңыз: бұл дерекке сүйенген есеп. Реагент атауы үйде қышқыл не гидроксид алуға шақырмайды.

Жаңа сөздер түсінікті тілмен

Алдымен жақшаны ашу бір формулалық бірліктің құрамын береді. Кейін коэффициент бәрін көбейтеді. Ca(OH)₂ құрамында Ca=1, O=2, H=2. Топты уақытша тұтас санауға ол екі жақта да құрамы өзгермей кездескенде ғана болады; соңында жеке элементтер бәрібір тексеріледі.

Алдын ала болжаңыз

Оң жақта H₂O суы берілсе, OH-ты өзгермейтін топ деп санауға бола ма? HCl-дан кейінгі aq нені білдіреді? Судағы бөлшектер ион болуы мүмкін: теңдеудің шартты молекулалық жазбасы аталған барлық тұздың жеке молекулалары жүзіп жүргенін дәлелдемейді.

Зерттеңіз не берілген деректі талдаңыз

Алдымен Ca мен Cl табыңыз. Бір CaCl₂ үшін екі HCl қажет. Сол жақта енді H=2+2=4, O=2, демек оң жақта екі H₂O. Ca, H, O, Cl жолдарын жасап, екі жақ қосындысын жазыңыз. «Судағы ерітінді» мен s, l, g, aq белгілері атом есебіне кірмейді.

Fe₂(SO₄)₃ + 6NaOH → 2Fe(OH)₃ + 3Na₂SO₄

Талданған мысал

Ca(OH)₂ + 2HCl → CaCl₂ + 2H₂O шығады. Әр жақта Ca=1, H=4, O=2, Cl=2. OH дайын блок ретінде сақталған жоқ: оның H пен O атомдары суға кірді. HCl алдындағы 2 H-қа да, Cl-ға да қатысты. Бұл берілген өнімдердің мектептік жиынтық жазбасы, ерітіндідегі барлық бөлшектің сипаттамасы емес.

Жиі кездесетін қате

Қате: жақшадағы соңғы таңбаны ғана көбейту; көбейтудің орнына индексті қосу; теңгерім үшін суды H₂O₂ деп жазу. Күй мен реакция жағдайы бөлек беріледі. Тұнба — түзілген қатты фаза; s белгісі кез келген сұйылтуда тұнба міндетті түрде шығатынын дәлелдемейді.

Жаңа жағдайға көшіру

Өнімдері берілген жаңа сұлба: Fe₂(SO₄)₃ + NaOH → Fe(OH)₃ + Na₂SO₄. Шарт бойынша ерітіндіде Fe(OH)₃ тұнбасы түзіледі. Алдымен өзгермейтін SO₄ топтарын, кейін Fe мен Na санаңыз; соңында жақшаны ашып, O және H тексеріңіз. Тек қағазда жұмыс істеңіз.

Жауап және есте сақтау

Тексеру: Fe₂(SO₄)₃ + 6NaOH → 2Fe(OH)₃ + 3Na₂SO₄. Екі жақта Fe=2, S=3, Na=6, O=18, H=6. Теңдеу тұнбаны өз бетімен алуды тапсырмайды. Мұнда SO₄-ті топ ретінде санау неге ыңғайлы, ал бірінші мысалдағы OH-ты суға қайта санамай тұтас көшіруге неге болмайтынын жатқа түсіндіріңіз.

Тапсырма

1. Fe₂(SO₄)₃ ішінде неше O бар?
2. 6NaOH ішінде неше H бар?
3. Ca(OH)₂ + 2HCl өнімдерінде OH тобы сақтала ма?

Жауаптар

Зерттеуші күнделігі

Әр қатенің себебін белгілеңіз: құрам қате, индекс өзгерген, атом ұмытылған, жүйе шекарасы ескерілмеген немесе жылу мен температура шатасқан. Түсіндіруді түзетіп, басқа мысалды кеңессіз тексеріңіз.

Қашан қайта қарау

Бетті жауып, 10 минуттан кейін картаны есіңізден салыңыз, ұғымдарды өз сөзіңізбен түсіндіріңіз және жаңа жағдайды шешіңіз. Бір күн және бір аптадан соң кеңессіз қайталаңыз. Қате қалса, талданған мысалға оралып, қай қадамды өткізіп алғаныңызды жазыңыз.

Дереккөздер мен шектер

• OpenStax: writing and balancing equations
• OpenStax: classifying reactions

Зат формуласын өзгертпей реакцияны қалай теңестіреміз?

Атомдар сақталса да, таразыдағы масса неге өзгеруі мүмкін?