Алғашқы 20 элементтің электрондарын қалай орналастырамыз?

Тірек карта

Оқу моделі · бөлшектер мен арақашықтық масштабта емес

Жағдай және сұрақ

Ne мен Na карточкаларында 10 және 11 электрон бар. Неге бір ғана электрон қосылуы жаңа периодқа өтумен байланысты? Өткен блоктан электрон саны қай кезде Z-ке тең болатынын еске түсіріңіз. Бейтараптық шартын ұмытсақ, әрі қарай қолданылатын ереже ион үшін қате нәтиже береді. Сондықтан есептің шартын алдымен жазып алыңыз.

Жаңа сөздер түсінікті тілмен

Электрондық қабат — электрондардың энергетикалық деңгейлер бойынша таралуын қарапайым түрде сипаттау тәсілі. Негізгі күй — атом энергиясы ең аз болатын күй. Алғашқы 20 элементтің бейтарап атомдары үшін қабаттағы электрон санын былай жазамыз: H — 1; He — 2; Ne — 2,8; Na — 2,8,1; Ar — 2,8,8; K — 2,8,8,1; Ca — 2,8,8,2. Үтірлер қабаттарды бөледі, ондық бөлшекті білдірмейді. Бұл электрондардың планета сияқты қозғалатын жолдары емес.

Алдын ала болжаңыз

Z=12 болатын Mg және Z=17 болатын Cl электрондарының таралуын алдын ала болжаңыз. Сандар қосындысы жуық атомдық массаға емес, Z-ке тең болсын. Кейін Ca-да неше толтырылған қабат бар екенін жорамалдаңыз. Есептің шегін көрсетіңіз: бейтарап атом, негізгі күй, алғашқы 20 элемент. Осы шарттарсыз болжам шамадан тыс жалпыланады.

Зерттеңіз не берілген деректі талдаңыз

«1–4 қабат» деп төрт баған сызыңыз. O, Mg, Cl және Ca атомдары үшін қағаздағы белгілерді дерек кестесіне сүйеніп орналастырыңыз. Әр жолдағы барлық белгі саны Z-ке тең болуы керек. Электр құрылғыларын қоспаңыз және белгісіз материалдарды зерттемеңіз. Бұл — электронды табу тәжірибесі емес, санаққа арналған оқу моделі.

Талданған мысал

Mg үшін 2+8+2=12, сондықтан жазылуы 2,8,2. Cl үшін 2+8+7=17, жазылуы 2,8,7. Екеуінде де үш толтырылған қабат бар, екеуі де 3-периодта. Ca-да төрт қабат: 2+8+8+2=20, демек 4-период. Mg мен Cl бір периодта болғанымен, сыртқы электрон саны әртүрлі. Қарастырылған бейтарап атомдарда период нөмірі толтырылған қабат санына сәйкес келеді.

Жиі кездесетін қате

Қате: үшінші қабатқа ешқашан сегізден артық электрон сыймайды деу. Оның толық сыйымдылығы үлкенірек; Ca-дан кейінгі толуды түсіндіру үшін деңгейшелері бар күрделірек модель керек. Біздің жазулар барлық элемент пен қозған күйді қамтымайды. Сызылған қабат аралығы, нүкте өлшемі және нүктелердің орны шартты түрде берілгенін есте сақтаңыз.

Жаңа жағдайға көшіру

Бір карточкада Z=13 және 2,8,3 жазылған. Элементті, периодты және сыртқы электрон санын анықтаңыз. Сол Z берілген екінші карточкада барлығы 10 электрон ғана бар. Оған бейтарап атомның жазуын өзгеріссіз қалдыруға бола ма? «Жаңа элемент» іздемей, алдымен протон мен электрон арқылы зарядты есептеңіз.

Жауап және есте сақтау

Тексеру: Z=13 — Al, 3-период; бейтарап атомында үш сыртқы электрон бар. Он электроны бар бөлшектің заряды +3, осы модельдегі таралуы 2,8. Ядро алюминийдікі болып қалды; ионның кестедегі орнын 21-сабақта нақтылаймыз. Модельдің пайдасын да, «алғашқы 20 бейтарап атом» деген шектеуін де кестеге қарамай түсіндіріңіз.

Мұндағы бос орындар толық кестеде элементтер жоқ дегенді білдірмейді.

Тапсырма

1. Ca электрондары қалай таралады?
2. Қосындыны қалай тексереміз?
3. Үшінші қабаттың толық сыйымдылығы сегіз бе?

Жауаптар

Күнделік жазбасы

Алғашқы жауапты, қолданылған деректі, түзетілген түсіндірмені және қорытынды шегін жазыңыз. Кейін мысалды жауып, жаңа жағдайды өз сөзіңізбен түсіндіріңіз. Қате болса, нақты қадамды көрсетіңіз: карточканы оқу, бөлшектерді санау, модельді таңдау немесе қорытынды жасау.

Қашан қайта қарау

Бетті жауып, 10 минуттан кейін картаны есіңізден салыңыз, ұғымдарды өз сөзіңізбен түсіндіріңіз және жаңа жағдайды шешіңіз. Бір күн және бір аптадан соң кеңессіз қайталаңыз. Қате қалса, талданған мысалға оралып, қай қадамды өткізіп алғаныңызды жазыңыз.

Дереккөздер мен модель шегі

• IUPAC: periodic table
• ACS: energy-level models

Периодтық жүйеден элементтің орнын қалай табамыз?

Элементтер неге отбасыларға біріктіріледі?