Химия: заттар әлемін зерттейміз 50-сабақ (барлығы 58)
Су молекуласы неге полярлы?
H₂O-ның бұрышты пішінін ішінара зарядтармен және иондардың гидратация моделімен байланыстырамыз.
Тірек карта
Модель сызбасы
Тек қағаз, калькулятор және деректермен жұмыс. Үлгілерді қыздырмаңыз, дәмін татпаңыз, иіскемеңіз, тұрмыстық химияны араластырмаңыз және электрлік тәжірибе жасамаңыз. Мөлдірлік пен қарапайым сүзу судың ішуге жарамдылығын дәлелдемейді.
Жағдай және сұрақ
Стақандағы су барлық бағытта бірдей көрінеді. Осыдан жеке молекула ішіндегі зарядтың таралуын білуге бола ма? 26-сабақты еске түсіріңіз: байланыс полярлығы мен молекула полярлығы — өзара байланысты, бірақ бөлек сұрақтар. Бүгін зат үлгілерінсіз, сызбамен жұмыс істейміз.
Жаңа сөздер түсінікті тілмен
Полярлы байланыста электрондық тығыздық біркелкі таралмайды. O–H байланысында ол оттекке қарай ығысқан. O жанындағы δ− және H жанындағы δ+ жеке ион зарядтарын емес, ішінара зарядтарды білдіреді. H₂O молекуласы тұтас бейтарап, пішіні бұрышты, дипольдік моменті нөлге тең емес: ол полярлы.
Алдын ала болжаңыз
Бұрышты H₂O мен сызықтық CO₂ салыңыз. Екеуінде де полярлы байланыстар бар. Бірдей байланыстардың қарама-қарсы бағытталған үлестері қай пішінде өтелетінін болжаңыз. Талдауды оқымай тұрып жауап беріңіз: элементтер тізімі ғана жеткіліксіз.
Зерттеңіз не берілген деректі талдаңыз
Қағазда оң Na⁺ және теріс Cl⁻ иондарын белгілеңіз. Na⁺ маңында судың оттек жақтарын, Cl⁻ маңында сутек жақтарын бағыттаңыз. Гидратация — бөлшектердің қоршаған сумен әрекеттесуі. Нақты молекулалар қозғалады, ал сызба тек шартты бағытталуды көрсетеді. Түстер мен арақашықтық өлшеу нәтижесі емес.
| Нысан / қадам | Берілгені / есеп | Нәтиже |
|---|---|---|
| H₂O | δ−: O; δ+: H | q = 0 |
| CO₂ | O=C=O | μ = 0 |
| Na⁺ / Cl⁻ | H₂O | δ− / δ+ |
Талданған мысал
H₂O-да бұрышты пішінге байланысты екі полярлы байланыстың үлестері өтелмейді; сызықтық симметриялы CO₂-де өтеледі. Модельде Na⁺ жанында δ− жағы, Cl⁻ жанында δ+ жақтары орналасады. Молекуланың бұрылуы суды ионға айналдырмайды және формуласын өзгертпейді.
Жиі кездесетін қате
Қате: «судың заряды оң» немесе «полярлы байланыс болса, молекула міндетті түрде полярлы». Бейтарап молекуланың жалпы заряды нөл; байланыстармен бірге пішін де маңызды. Судың полярлығы онда барлық зат еритінін білдірмейді: барлық құрамдастың әрекеттесуін ескеру керек.
Жаңа жағдайға көшіру
Жаңа жағдай: шартты сызықтық X–Y–X моделінде екі байланыс бірдей, үлестері қарама-қарсы бағытталған. Байланыстар полярлы болса да, молекула полярсыз бола ала ма? Түске қарап болжаудың орнына түсіндіріңіз. Содан кейін пішінді бұрышты етіп, өтелуді қайта талқылаңыз.
Жауап және есте сақтау
Тексеру: симметриялы сызықтық модельде үлестер өтелуі мүмкін, сондықтан полярлы байланыстары бар молекула полярсыз бола алады. Бұрышты пішінде екі бірдей нөлден өзгеше үлес өтелмейді. «Байланыс → пішін → молекула → ион маңындағы бағыт» тізбегін еске түсіріңіз. Модельді молекуланы тікелей көрумен шатастырмаңыз.
Тапсырма
Полярлы байланыс молекула полярлығын дәлелдей ме? H₂O Na⁺-қа қай жағымен бағытталады?
Жауаптар
Жауаптарды көрсету
Жоқ, пішін маңызды; δ− бар оттек жағымен. Су молекуласы бейтарап.
Қашан қайта қарау
Бетті жауып, 10 минуттан кейін картаны есіңізден салыңыз, ұғымдарды өз сөзіңізбен түсіндіріңіз және жаңа жағдайды шешіңіз. Бір күн және бір аптадан соң кеңессіз қайталаңыз. Қате қалса, талданған мысалға оралып, қай қадамды өткізіп алғаныңызды жазыңыз.
Пікірлер (0)
Пікір қалдыру үшін кіріңіз →
Әзірге пікір жоқ. Бірінші болыңыз.