Құрылыс зат қасиеттерін түсіндіруге қалай көмектеседі?

Тірек карта

Модель сызбасы

Оқу моделі · бөлшектер мен арақашықтық масштабта емес

Тек қағаз бен дайын деректер. Газ алмаңыз, заттарды қыздырмаңыз, электр құралдарын қолданбаңыз; белгісіз заттарды ұстамаңыз, дәмін татпаңыз, иіскемеңіз.

Жағдай және сұрақ

Төрт карточка берілген: мұз, тұз, мыс және алмаз. Бәрі қатты бола алады, бірақ құрылысы бірдей емес. Мұз неге тұздан оңай балқиды, мыс қатты күйде неге ток өткізеді? Дайын мәліметті қолданыңыз: ештеңені балқытпаңыз, қыздырмаңыз, электр желісіне қоспаңыз.

Жаңа сөздер түсінікті тілмен

Молекулалық зат молекулалардан тұрады; олардың арасындағы әрекеттесу молекула ішіндегі байланыстан бөлек. Ковалентті тор — байланысқан атомдардың кеңістікте жалғасатын жүйесі. Металдық модельде оң атомдық қаңқалар ортақ қозғалмалы электрондармен байланысқан. Иондық кристалда катион мен анион қайталанады. Бұл — ешбір ерекшелігі жоқ төрт қасиет жиыны емес, модель түрлері.

Алдын ала болжаңыз

Болжаңыз: мұз балқығанда барлық O—H байланысы үзіле ме? «Ковалентті» деген сөзден кез келген затты жұмсақ әрі оңай балқитын деуге бола ма? Алдымен қандай бөлшектер қозғалады деп ойлайтыныңызды түсіндіріңіз. Өткізгіштікте зарядтың болуы ғана емес, үлгі арқылы орын ауыстыра алуы маңызды.

Зерттеңіз не берілген деректі талдаңыз

Карточка деректері: мұз балқығанда H₂O молекулалары сақталады; қатты NaCl токты нашар, балқымасы жақсы өткізеді; мыс қатты күйде өткізеді; алмаз өте қатты, қалыпты токты іс жүзінде өткізбейді. Тұз балқымасы — тәжірибе нұсқауы емес, есеп шарты. «Бөлшек — байланыс — қозғалмалы тасымалдаушы» кестесін жасаңыз.

Талданған мысал

Мұзда молекулалар арасындағы әрекеттесу қайта құрылады, молекулалар қалады. Қатты NaCl иондары орындарымен шектелген, балқымада қозғалады. Мыста электрондар металл бойымен орын ауыстырады. Алмазда C—C байланыстары тор түзеді, жеке алмаз молекулалары жоқ. Бәрі қатты болса да, байланыс пен тасымалдаушы әртүрлі түсіндіру береді.

Жиі кездесетін қате

Қате: «ковалентті зат міндетті түрде молекулалы» немесе «токты тек металл өткізеді». Графит — қозғалмалы электрондары бар, өткізгіш көміртектің бейметалдық түрі; ол металлға айналмайды. Тазалық, температура, өлшеу бағыты да әсер етеді. Мектептік жіктеу деректі түсіндіреді, бірақ нақты үлгіні тексеруді алмастырмайды.

Жаңа жағдайға көшіру

Белгісіз X қатты және ток өткізбейді. Мұз, тұз, алмаз арасынан таңдау үшін осы жеткілікті ме? Анықтамалықтан қосымша қауіпсіз дерек ұсыныңыз: мысалы, көрсетілген қысымдағы балқу температурасы. Белгісіз затты өз бетімен қыздыруды ұсынбаңыз.

Жауап және есте сақтау

Тексеру: дерек жеткіліксіз: берілген жағдайда үшеуі де нашар өткізуі мүмкін. Анықтамалық балқу температурасы мен құрам нұсқаларды ажыратуға көмектеседі. Бөлшектер мен қозғалмалы тасымалдаушыларды атап, төрт модельді еске түсіріңіз. Еру мен ерітінді өткізгіштігі бөлек талдауды қажет етеді: барлық зат бірдей ерімейді, әр ерітінді иондық емес.

Тапсырма

1. Мұз балқығанда H₂O молекулалары жоғала ма?
2. NaCl балқымасында қандай тасымалдаушылар қозғалады?
3. Өткізгіш міндетті түрде металл ма?

Жауаптар

Зерттеуші күнделігі

Талдауды оқымай тұрып алғашқы жауабыңызды жазыңыз. Әр қатенің қадамын белгілеңіз: бөлшек моделі, электрон санағы, заряд теңгерімі, жақша немесе қорытынды шегі. Түсіндіруді түзетіп, жаңа мысал ойлап тауып, оны кеңессіз шешіңіз.

Қашан қайта қарау

Бетті жауып, 10 минуттан кейін картаны есіңізден салыңыз, ұғымдарды өз сөзіңізбен түсіндіріңіз және жаңа жағдайды шешіңіз. Бір күн және бір аптадан соң кеңессіз қайталаңыз. Қате қалса, талданған мысалға оралып, қай қадамды өткізіп алғаныңызды жазыңыз.

Дереккөздер мен шектер

• OpenStax: solid structures

Ортақ электрон жұбы біркелкі таралмауы мүмкін бе?

Берілген ион зарядтары бойынша формуланы қалай құрамыз?