Ортақ электрон жұбы атомдарды қалай байланыстырады?

Тірек карта

Модель сызбасы

Оқу моделі · бөлшектер мен арақашықтық масштабта емес

Тек қағаз бен дайын деректер. Газ алмаңыз, заттарды қыздырмаңыз, электр құралдарын қолданбаңыз; белгісіз заттарды ұстамаңыз, дәмін татпаңыз, иіскемеңіз.

Жағдай және сұрақ

H—H пен Cl—Cl жазбаларында бір-бір сызық бар. Екі молекулада да барлығы екі электрон ғана бар ма? Еске түсіріңіз: бейтарап H атомында бір, Cl атомында он жеті электрон бар; Cl сыртқы қабатында жетеуі орналасқан. Біз барлық зарядты емес, сыртқы электрондарды қараймыз. Газ үлгілерінің қажеті жоқ.

Жаңа сөздер түсінікті тілмен

Ковалентті байланыс екі ядромен де әрекеттесетін ортақ электрон жұбы арқылы түзіледі. Біздің қарапайым мысалдарда валенттік электрондар — сыртқы қабаттағы электрондар. Льюис жазбасындағы нүктелер соларды, сызық ортақ жұпты көрсетеді. Бөлінбеген жұп бір атом маңында орналасады және атомдарды қосатын сызықпен көрсетілмейді. Бұл — траектория емес, электрондардың таралу моделі.

Алдын ала болжаңыз

H₂ және Cl₂ құрамындағы сыртқы электрондардың санын болжаңыз. Байланыс түзілгенде ортақ жұпқа кірмеген электрондар жоғалуы керек пе? Электрон санын және жұп санын бөлек жазыңыз. H үшін екі электронмен толатын қабатты сегіз электрон талабымен алмастыруға болмайды.

Зерттеңіз не берілген деректі талдаңыз

Қағазда H маңына бір, Cl маңына жеті нүкте салыңыз. Екі H атомын бір ортақ жұппен қосыңыз. Екі Cl үшін ортақ жұпты белгілеп, қалған нүктелерді әр атом маңына жұптап орналастырыңыз. Сым, ток көзі және реактив қолданбаңыз: сурет зат алу үшін емес, санақты тексеру үшін керек.

Талданған мысал

H₂: 1+1=2 валенттік электрон, бір ортақ жұп. Cl₂: 7+7=14; бір ортақ жұп және әр Cl маңында үш бөлінбеген жұп бар. Бұл модельде әр Cl айналасында сегіз электрон есептеледі, бірақ жалпы 14 санын есептегенде ортақ жұпты екі рет қосуға болмайды. Ішкі электрондар мұнда көрсетілмеген.

Жиі кездесетін қате

Қате: сызықты бір электрон деп санау немесе Cl₂ электрондарының бәрі байланыста деу. Бірдей атомдардағы ортақ жұпты тек бір атомға тұрақты тиесілі деп қарастырмаймыз. Сурет молекула өлшемін, электрон жылдамдығын немесе газ қауіпсіздігін көрсетпейді. H—Cl сызбасы да міндетті түрде бүтін электронның берілуін білдірмейді.

Жаңа жағдайға көшіру

Жаңа жағдай HCl: H жалпы есепке бір, Cl жеті сыртқы электрон береді. Қарапайым сызбадағы барлық электронды, ортақ жұпты және Cl маңындағы бөлінбеген жұптарды санаңыз. HCl молекулалық жазбасын Na⁺Cl⁻ иондық жазбасымен салыстырыңыз: бөлшектер бірдей сипатталған ба?

Жауап және есте сақтау

Тексеру: сегіз валенттік электрон, бір ортақ жұп, Cl маңында үш бөлінбеген жұп. HCl молекуланы білдіреді; Na⁺Cl⁻ жазбасы 1:1 қатынасындағы иондарды көрсетеді. Келесі сабақта иондық торды талдаймыз. H₂, кейін Cl₂ сызбасын жатқа салып, еш нүктенің жоғалмағанын тексеріңіз.

Тапсырма

1. H₂-де неше ортақ жұп бар?
2. Cl₂-дегі әр Cl маңында неше бөлінбеген жұп бар?
3. HCl-де барлығы неше валенттік электрон бар?

Жауаптар

Зерттеуші күнделігі

Талдауды оқымай тұрып алғашқы жауабыңызды жазыңыз. Әр қатенің қадамын белгілеңіз: бөлшек моделі, электрон санағы, заряд теңгерімі, жақша немесе қорытынды шегі. Түсіндіруді түзетіп, жаңа мысал ойлап тауып, оны кеңессіз шешіңіз.

Қашан қайта қарау

Бетті жауып, 10 минуттан кейін картаны есіңізден салыңыз, ұғымдарды өз сөзіңізбен түсіндіріңіз және жаңа жағдайды шешіңіз. Бір күн және бір аптадан соң кеңессіз қайталаңыз. Қате қалса, талданған мысалға оралып, қай қадамды өткізіп алғаныңызды жазыңыз.

Дереккөздер мен шектер

• ACS: covalent bonding
• OpenStax: Lewis structures

Атомдар неліктен химиялық байланыс түзеді?

Иондық кристалл неліктен NaCl молекулаларынан тұрмайды?