Химиялық элемент карточкасы нені көрсетеді?

Тірек карта

Оқу моделі · бөлшектер мен арақашықтық масштабта емес

Жағдай және сұрақ

Тұз туралы зерттеуде екі карточка пайда болды: Na жанында 11, Cl жанында 17 жазылған. Төменде 22,99 және 35,45 сандары тұр. Неге бір элементке екі түрлі сан берілген? Алдымен протон саны арқылы нені анықтай алатыныңызды, ал қай сұраққа әлі түсіндірме керегін жазыңыз. Жұмысқа ешқандай зат үлгісі қажет емес.

Жаңа сөздер түсінікті тілмен

Химиялық таңба — элементтің латын әріптерімен берілетін халықаралық белгісі. Бірінші әріп бас, екінші әріп болса кіші болады: Na, Cl, He. Атомдық нөмір Z ядродағы протон санына тең. Бейтарап атомда электрон саны да сонша. Салыстырмалы атомдық масса Aᵣ атомдардың орташа массасын қабылданған бірлікпен салыстырады; есептеуін 20-сабақта қараймыз. Ол протон саны да, үлгінің граммен алынған массасы да емес.

Алдын ала болжаңыз

Тексермей тұрып болжаңыз: бейтарап Na атомында 11 электрон бар ма, әлде 23 пе? Cl таңбасы мен 35,45 саны әр хлор атомында бөлшек санды нейтрон бар дегенді білдіре ме? Қай санды пайдаланғаныңызды атап, жауабыңызды толық сөйлеммен түсіндіріңіз. Болжамды дайын жауапты оқымай тұрып жазу маңызды.

Зерттеңіз не берілген деректі талдаңыз

Үш карточка сызыңыз: Na — Z=11, Aᵣ≈22,99; Cl — Z=17, Aᵣ≈35,45; He — Z=2, Aᵣ≈4,00. Әрқайсысының астына «таңба», «протон», «бейтарап атомдағы электрон», «әзірше белгісіз» жолдарын қалдырыңыз. Латын таңбаларын мұқият көшіріңіз: Cl ішіндегі l — кіші L әрпі, 1 цифры емес. Тек қағазбен немесе экрандағы карточкамен жұмыс істеңіз.

Талданған мысал

Na үшін Na таңбасын, 11 протонды және бейтарап атомда 11 электронды жазамыз. 22,99 саны электрон санын емес, орташа салыстырмалы массаны сипаттайды. Cl үшін 17 протон мен 17 электрон шығады. Нақты бір атомның нейтрон санын табу үшін оның изотопы мен массалық саны A керек. Кестедегі орташа сан жеткіліксіз; 35,45-ті дөңгелектеп, барлық атомның массалық саны деп алуға болмайды.

Жиі кездесетін қате

Қате: көзге үлкен көрінген кез келген санды масса деу немесе халықаралық таңбаны кирилл әрпімен ауыстыру. Co — кобальт таңбасы, ал CO — көміртек пен оттек қатысқан формула; екеуі екі түрлі жазу. Түрлі кестеде сандардың орны мен қарпі өзгеше болады, сондықтан шартты белгілерін қараңыз. Карточка түсі де атомның нақты түсін көрсетпейді.

Жаңа жағдайға көшіру

Жаңа карточка: Mg, Z=12, Aᵣ≈24,31. Бөлшекте 12 протон мен 10 электрон бар. Элементті және зарядты атаңыз. Екі электрон жоғалтқанда элемент таңбасы өзгере ме? Кестеден алынған ақпаратты есептің қосымша шартынан бөліп жазыңыз. Z санының өзі кез келген бөлшектің зарядын анықтап бермейтінін ескеріңіз.

Жауап және есте сақтау

Тексеру: бұл Mg²⁺, заряды +2. Протон саны 12 болып қалғандықтан, элемент магний күйінде қалады. Электрон саны берілмесе, карточка элементті көрсетеді, бірақ кез келген ионның зарядын айтпайды. Кестені жауып, карточканың үш өрісін сөзбен қалпына келтіріңіз. Орташа масса туралы сұрақты жорамалмен алмастырмай, 20-сабаққа сақтаңыз.

Тапсырма

1. Z=17 нені білдіреді?
2. Aᵣ≈35,45 бойынша нейтронды табамыз ба?
3. Co мен CO айырмасы қандай?

Жауаптар

Күнделік жазбасы

Алғашқы жауапты, қолданылған деректі, түзетілген түсіндірмені және қорытынды шегін жазыңыз. Кейін мысалды жауып, жаңа жағдайды өз сөзіңізбен түсіндіріңіз. Қате болса, нақты қадамды көрсетіңіз: карточканы оқу, бөлшектерді санау, модельді таңдау немесе қорытынды жасау.

Қашан қайта қарау

Бетті жауып, 10 минуттан кейін картаны есіңізден салыңыз, ұғымдарды өз сөзіңізбен түсіндіріңіз және жаңа жағдайды шешіңіз. Бір күн және бір аптадан соң кеңессіз қайталаңыз. Қате қалса, талданған мысалға оралып, қай қадамды өткізіп алғаныңызды жазыңыз.

Дереккөздер мен модель шегі

• IUPAC: periodic table
• CIAAW: atomic weights
• CIAAW: mass and relative atomic mass

Тұз ісі: бөлшектер моделі енді нені түсіндіреді?

Периодтық жүйеден элементтің орнын қалай табамыз?