Химия: заттар әлемін зерттейміз 64-сабақ (барлығы 67)
Қышқыл не сілті артықтығын зат мөлшерінен қалай табамыз?
Көлемді литрге ауыстырып, реагенттерді миллилитрмен емес, теңдеу бойынша салыстырамыз.
Тірек карта
Модель сызбасы
Тек қағаз, калькулятор және дайын деректер. Химикатты татпаңыз, иіскемеңіз, араластырмаңыз және қыздырмаңыз; тұрмыстық құралды не белгісіз ыдысты ашпаңыз. Бейтарап pH қауіпсіздікті дәлелдемейді. Оқу бейтараптануын теріге, көзге, төгіндіге немесе белгісіз қоспаға қолданбаңыз.
Жағдай және сұрақ
Есептік карточкада 25 мл, c=0,20 моль/л HCl және 40 мл, c=0,10 моль/л NaOH берілген. Оқушы артық затты үлкен көлем бойынша таңдайды. Бұл дұрыс па? 45–47-сабақтарда коэффициентті зат мөлшерімен байланыстырдық. Енді сол қағиданы ерітіндіге қолданамыз, оларды шын мәнінде араластырмаймыз.
Жаңа сөздер түсінікті тілмен
Әр ерітінді үшін n=cV, V литрмен алынады. HCl + NaOH → NaCl + H₂O теңдеуінде мөлшер қатынасы 1:1. Артықтық n-ді, ал коэффициенттер өзгеше болса n/коэффициентті салыстырудан табылады. Соңғы көлем қалдық концентрациясына керек, бастапқы реагенттерді салыстыруға міндетті емес.
Алдын ала болжаңыз
25 және 40 миллилитрді литрге ауыстырып, нәтижені болжаңыз. Кіші көлемде көбірек моль болуы мүмкін бе? Концентрациялар бірдей болса, көлемді қашан салыстыруға болады? Тең көлем ережесін әртүрлі концентрацияға не коэффициент қатынасы басқа теңдеуге көшірмеңіз.
Зерттеңіз не берілген деректі талдаңыз
n(HCl)=0,20×0,025 және n(NaOH)=0,10×0,040 есептеңіз. Әрқайсысынан қанша моль жұмсалып, не қалатынын жазыңыз. Бөлек есеп үшін шартта 25 °C-та соңғы көлем 0,065 л берілген. Бұл — берілген көлем; көлемдерді қосудың әмбебап ережесі емес.
| Нысан / қадам | Берілгені / есеп | Қорытынды |
|---|---|---|
| 25 mL; 0.20 mol/L | 0.025 × 0.20 | 0.0050 mol HCl |
| 40 mL; 0.10 mol/L | 0.040 × 0.10 | 0.0040 mol NaOH |
| 0.0050 − 0.0040 | қышқыл артықтығы | 0.0010 mol |
Талданған мысал
Бастапқыда 0,0050 моль HCl және 0,0040 моль NaOH. Әрқайсысынан 0,0040 моль жұмсалады; 0,0010 моль қышқыл артықтығы қалады, 0,0040 моль NaCl түзіледі. Қабылданған күшті қышқыл моделінде c(H₃O⁺)≈0,0010/0,065≈0,0154 моль/л, pH≈1,81. Алдымен баланс, кейін логарифм есептеледі.
Жиі кездесетін қате
Қате: қоспа pH-ын бастапқы pH-тардың арифметикалық ортасы арқылы табу немесе көлемдер жақын болғандықтан бейтарап деу. Есеп реагенттер белгілі, басқа реакциялар жоқ және концентрациялық жуықтау жарамды кезде қолданылады. Тұз бен бастапқы артықтық бөлек есептеледі. Тек көлемнен қалдық қышқылдығы анықталмайды.
Жаңа жағдайға көшіру
Жаңа жағдай: 20 мл 0,10 моль/л HCl және 30 мл 0,10 моль/л NaOH. Қалдық пен NaCl мөлшерін табыңыз. 25 °C-та соңғы көлем 0,050 л деп берілген. Осы модельдегі pH+pOH≈14 байланысымен c(OH⁻), pOH және pH есептеңіз.
Жауап және есте сақтау
Тексеру: 0,0020 моль қышқыл және 0,0030 моль сілті; 0,0010 моль OH⁻ қалады, 0,0020 моль NaCl түзіледі. c(OH⁻)≈0,020 моль/л, pOH≈1,70, pH≈12,30. Қорытынды бағытын тексеріңіз: сілті артық болса, орта қышқыл емес, сілтілі болуы тиіс.
Тапсырма
10 мл 0,10 моль/л HCl және 10 мл 0,20 моль/л NaOH: не артық, қанша NaCl түзіледі?
Жауаптар
Жауаптарды көрсету
NaOH артықтығы 0,0010 моль; 0,0010 моль NaCl түзіледі. c әртүрлі болса, тең көлем тең моль бермейді.
Қашан қайта қарау
Бетті жауып, 10 минуттан кейін картаны есіңізден салыңыз, ұғымдарды өз сөзіңізбен түсіндіріңіз және жаңа жағдайды шешіңіз. Бір күн және бір аптадан соң кеңессіз қайталаңыз. Қате қалса, талданған мысалға оралып, қай қадамды өткізіп алғаныңызды жазыңыз.
Дереккөздер мен шектер
Бейтараптануда не өзгереді және қандай иондар қалады?
Сұйылту pH-ты қалай өзгертеді және қарапайым ереженің шегі қандай?
Пікірлер (0)
Пікір қалдыру үшін кіріңіз →
Әзірге пікір жоқ. Бірінші болыңыз.