Химия: заттар әлемін зерттейміз 59-сабақ (барлығы 67)
Судағы модельде қышқыл мен негіздің айырмасы қандай?
Протонның берілуін бақылап, атомдар мен зарядтың сақталуын тексереміз.
Тірек карта
Модель сызбасы
Тек қағаз, калькулятор және дайын деректер. Химикатты татпаңыз, иіскемеңіз, араластырмаңыз және қыздырмаңыз; тұрмыстық құралды не белгісіз ыдысты ашпаңыз. Бейтарап pH қауіпсіздікті дәлелдемейді. Оқу бейтараптануын теріге, көзге, төгіндіге немесе белгісіз қоспаға қолданбаңыз.
Жағдай және сұрақ
Күнделіктегі тұз ерігенімен, ерітіндінің құрамы белгісіз. Мөлдірлік оның қышқыл не сілтілі екенін көрсете ме? 50–58-сабақтарда молекула мен ионды ажыраттық. Енді тек формулалар мен дайын деректер арқылы қышқыл-негіздік әрекеттесуді қарастырамыз. Зат үлгілерімен жұмыс істемейміз.
Жаңа сөздер түсінікті тілмен
Бренстед — Лоури бойынша қышқыл H⁺ протонын береді, ал негіз оны қабылдайды. Суда H⁺-ты жеке бос протон ретінде бейнелемейміз: H₃O⁺ гидроксоний ионын қолданамыз. H⁺(aq) қысқаша жазбасы гидратталған протонды білдіреді. Қышқылдық түс не дәмге емес, H₃O⁺ пен OH⁻ арақатынасына байланысты.
Алдын ала болжаңыз
HCl + H₂O → H₃O⁺ + Cl⁻ жазбасын қараңыз. Протонды кім беріп, кім қабылдайтынын болжаңыз. Енді NH₃ + H₂O ⇌ NH₄⁺ + OH⁻ мысалын алыңыз. Су басқа рөл атқара ала ма? Талдауға дейін әр бөлшектегі H санының өзгерісін белгілеңіз.
Зерттеңіз не берілген деректі талдаңыз
Екі реакцияны қайта жазыңыз. Екі жақтағы H, O, Cl немесе N атомдарын, одан кейін жалпы зарядты санаңыз. Бірінші жазбаның сол жағы бейтарап, оң жағында +1 және −1 бар. Екіншідегі тепе-теңдік жебесі кері берілу мүмкіндігін көрсетеді; ол барлық бөлшектің мөлшері тең деген сөз емес.
| Нысан / қадам | Берілгені / есеп | Қорытынды |
|---|---|---|
| HCl + H₂O | → | H₃O⁺ + Cl⁻ |
| NH₃ + H₂O | ⇌ | NH₄⁺ + OH⁻ |
| HNO₃ + H₂O | → | H₃O⁺ + NO₃⁻ |
Талданған мысал
HCl-пен реакцияда су H⁺ қабылдап, негіз болады; Cl⁻ қалады. NH₃-пен су H⁺ беріп, қышқыл болады; NH₄⁺ пен OH⁻ түзіледі. Түйіндес жұптың айырмасы бір протон: HCl/Cl⁻, H₃O⁺/H₂O, NH₄⁺/NH₃. Протон берілгенде атомдар жоғалмайды, олардың қай бөлшекке кіретіні өзгереді.
Жиі кездесетін қате
Қате: кез келген негіздің формуласында міндетті түрде OH болуы керек деу. NH₃ құрамында мұндай топ жоқ, бірақ ол протон қабылдайды. Суда еритін негіз сілті деп аталады; мектептік су моделі мен протондық модель түсіндірудің бөлек деңгейлері. Бөлшектің бейтараптығы бүкіл ерітіндінің бейтараптығын білдірмейді.
Жаңа жағдайға көшіру
Жаңа жағдай: HNO₃ + H₂O → H₃O⁺ + NO₃⁻. Донорды, акцепторды және екі түйіндес жұпты атаңыз. H₂O мен H₃O⁺-ты салыстырыңыз: оттек атомының саны өзгерді ме? Оң жақта зарядталған бөлшектер бола тұра жалпы заряд неліктен нөл екенін түсіндіріңіз.
Жауап және есте сақтау
Тексеру: HNO₃ — донор, H₂O — акцептор; жұптар HNO₃/NO₃⁻ және H₃O⁺/H₂O. Су мен гидроксонийдегі O саны бірдей; бір протон қосылған. +1 мен −1 зарядтары теңгеріледі. Екі реакцияны кеңессіз қалпына келтіріп, әрқайсысында судың рөлін түсіндіріңіз.
Тапсырма
NH₃ + H₂O ⇌ NH₄⁺ + OH⁻ кезінде H⁺-ты кім береді? NH₃ үшін түйіндес жұпты атаңыз.
Жауаптар
Жауаптарды көрсету
H₂O H⁺ береді; NH₄⁺/NH₃. Оң жақтың жалпы заряды нөл.
Қашан қайта қарау
Бетті жауып, 10 минуттан кейін картаны есіңізден салыңыз, ұғымдарды өз сөзіңізбен түсіндіріңіз және жаңа жағдайды шешіңіз. Бір күн және бір аптадан соң кеңессіз қайталаңыз. Қате қалса, талданған мысалға оралып, қай қадамды өткізіп алғаныңызды жазыңыз.
Пікірлер (0)
Пікір қалдыру үшін кіріңіз →
Әзірге пікір жоқ. Бірінші болыңыз.