Химия: заттар әлемін зерттейміз 63-сабақ (барлығы 67)
Бейтараптануда не өзгереді және қандай иондар қалады?
Молекулалық, толық және қысқартылған иондық жазбаларды салыстырамыз.
Тірек карта
Модель сызбасы
Тек қағаз, калькулятор және дайын деректер. Химикатты татпаңыз, иіскемеңіз, араластырмаңыз және қыздырмаңыз; тұрмыстық құралды не белгісіз ыдысты ашпаңыз. Бейтарап pH қауіпсіздікті дәлелдемейді. Оқу бейтараптануын теріге, көзге, төгіндіге немесе белгісіз қоспаға қолданбаңыз.
Жағдай және сұрақ
Күнделікте: «Қышқыл мен сілті жоғалды, демек таза су қалды» делінген. Бірақ Na мен Cl қайда кетті? Ерітінді формуласын бөлшектердің нақты құрамымен салыстырыңыз. Тек күшті бірнегізді HCl қышқылының судағы NaOH-пен есептік реакциясын қарастырамыз; тәжірибе жасалмайды.
Жаңа сөздер түсінікті тілмен
Осы жағдайда бейтараптану H₃O⁺ пен OH⁻-ты жұмсап, су түзеді. Бақылаушы иондар реакцияға дейін және кейін бірдей түрде болады. Оларды теңдеуден қысқартуға болады, бірақ ерітінді құрамынан алып тастауға болмайды. Кез келген қышқыл мен негіз толық бейтараптанғанда міндетті түрде pH 7 шықпайды.
Алдын ала болжаңыз
HCl(aq) + NaOH(aq) → NaCl(aq) + H₂O(l) өнімдерін болжаңыз. Ерітіндіде қандай бөлшек түрлері қалады? Қысқартылған жазбада Na⁺ пен Cl⁻ көрсетілмесе, олардың атомдары жоғала ма? Талдауға дейін жауап беріп, NaCl(aq) тұздың жеке молекулаларын білдірмейтінін белгілеңіз.
Зерттеңіз не берілген деректі талдаңыз
Суды айқын көрсететін модель үшін H₃O⁺ + Cl⁻ + Na⁺ + OH⁻ → Na⁺ + Cl⁻ + 2H₂O жазыңыз. Бірдей иондарды қысқартыңыз. Қалған реакциядағы H пен O атомдарын, кейін екі жақ зарядын санаңыз. Мұндағы екі моль су H₃O⁺ жазбасына сәйкес; H⁺ қысқаша белгісімен араластырмаңыз.
| Нысан / қадам | Берілгені / есеп | Қорытынды |
|---|---|---|
| H₃O⁺ + OH⁻ | → | 2H₂O |
| Na⁺, Cl⁻ | дейін және кейін | бақылаушы иондар |
| K⁺, NO₃⁻ | дейін және кейін | бақылаушы иондар |
Талданған мысал
H₃O⁺ + OH⁻ → 2H₂O қысқартылған жазбасының екі жағында төрт H, екі O бар; сол жақ заряд +1−1=0, оң жақта нөл. Na⁺ пен Cl⁻ гидратталған күйде қалады. Күшті қышқыл мен сілтінің мөлшері дәл тең, модель идеал және сұйылтылған, температура 25 °C болса, pH шамамен 7 болады. Бірақ бұл таза су емес, тұз ерітіндісі.
Жиі кездесетін қате
Қате: «барлық иондар бейтараптанды» деу немесе pH≈7 қорытындысын әлсіз қышқылдар мен негіздердің тұздарына көшіру. Жалпы жағдайда қышқыл-негіздік тепе-теңдік pH-ты өзгертуі мүмкін. Индикатор түсі барлық еріген заттың жоғалғанын көрсетпейді. Теорияны белгісіз тұрмыстық қоспаны залалсыздандыру әдісі ретінде қолданбаңыз.
Жаңа жағдайға көшіру
Жаңа жағдай: HNO₃(aq) + KOH(aq) → KNO₃(aq) + H₂O(l). Бақылаушы иондарды атап, H₃O⁺ арқылы қысқартылған жазбаны құрыңыз. Модель шарттарында аспап pH шамамен 7 көрсетсе де, ерітіндінің дистилденген суға айналмайтынын түсіндіріңіз.
Жауап және есте сақтау
Тексеру: бақылаушылар — K⁺ және NO₃⁻; қысқартылған жазба қайтадан H₃O⁺ + OH⁻ → 2H₂O. Ерітіндіде тұз иондары бар. Бейтараптық қышқыл-негіздік күйді, тазалық құрамды сипаттайды. Үш жазба арасындағы өтуді қалпына келтіріп, атомдар мен зарядты бөлек тексеріңіз.
Тапсырма
HCl мен NaOH реакциясында бақылаушы иондар қандай? Олар ерітіндіден жоғала ма?
Жауаптар
Жауаптарды көрсету
Na⁺ пен Cl⁻; жоқ. H₃O⁺ + OH⁻ → 2H₂O қысқартылған жазбасы оларды құрамнан жоймайды.
Қашан қайта қарау
Бетті жауып, 10 минуттан кейін картаны есіңізден салыңыз, ұғымдарды өз сөзіңізбен түсіндіріңіз және жаңа жағдайды шешіңіз. Бір күн және бір аптадан соң кеңессіз қайталаңыз. Қате қалса, талданған мысалға оралып, қай қадамды өткізіп алғаныңызды жазыңыз.
Пікірлер (0)
Пікір қалдыру үшін кіріңіз →
Әзірге пікір жоқ. Бірінші болыңыз.