Тұз қайда жоғалды? Химиялық зерттеуді бастаймыз

Тірек карта

Су мен тұзды зерттеу: оқу жағдайының фотосуретке ұқсас көрінісі.

Жағдай және сұрақ

Мөлдір стақандағы суға тұз араластырдыңыз. Түйіршіктер көрінбей қалды. Тұз жоғалды ма? Бұған дауыс беріп жауап бермейміз: әр түсіндірудің салдарын тексеру керек.

Жаңа сөздер түсінікті тілмен

Химия заттарды, олардың қасиеттерін және өзгерістерін зерттейді. Бақылау — көруге не өлшеуге болатын нәрсе: араластырғаннан кейін тұз түйіршіктері көрінбейді. Түсіндіру — себеп туралы ой: тұз суда таралған болуы мүмкін. Болжау түсіндіру дұрыс болса, келесі тексеруде не болатынын айтады. Бақылау үлгісі — салыстыруға арналған жағдай: дәл сондай, бірақ тұзсыз суы бар екінші стақан. Түсіндіруді бақылау деп атамаңыз.

Масса — үлгідегі заттың мөлшерін сипаттайтын шама; оны таразыда салыстырып, мұнда граммен (г) жазамыз. Жабық ыдысты өлшегенде ыдыс та, ішіндегісі де есепке кіреді. Ашылса, қосылған не шыққанның бәрін ескеру керек. Күнделікте «шын байқадым» және «әзірше болжаймын» деген екі баған жасаңыз.

Алдын ала болжаңыз

Екі нұсқаны жазыңыз: А — тұз мүлдем жоғалды; Ә — тұз суда қалды, бірақ көзге көрінбейді. Оларды қандай тексеру ажыратады? Жауапты кейінге қалдырыңыз; дәм мен иіске сүйенбеңіз.

Зерттеңіз не берілген деректі талдаңыз

Ересек адам бөлме температурасындағы суы бар екі мөлдір стақан, ас тұзы және қасық бере алады. «Су» және «су + тұз» деп белгілеңіз. Араластырғанға дейінгі және кейінгі мөлдірлік пен түйіршіктердің көрінуін салыстырыңыз. Қыздырмаңыз, дәмін татпаңыз. Заттар болмаса, берілген дерекпен жұмыс істеңіз: араластырғаннан кейін екі стақан да мөлдір, түйіршік көрінбейді.

Талданған мысал

Түйіршік көрінбегені тұздың жоғалғанын дәлелдемейді. Мөлдірлік — бақылау, тұздың тағдыры — әзірге сұрақ. Кейін бөлу тәсілдерін салыстырамыз. Дәлелсіз «жоғалды» немесе «қалды» дегеннен осы жауап адалырақ.

Жиі кездесетін қате

Қате: «Тұз көрінбесе, ол жоқ». Көріну түйіршіктің өлшеміне және таралуына байланысты. Дәмін татып тексеру де жарамайды: оқу тәжірибесіндегі тағамдық заттың да дәмін татпаңыз; белгісіз зат үшін бұл қауіпті.

Жаңа жағдайға көшіру

Шайдағы көрінбейтін қант туралы бақылау мен түсіндіруді бөлек жазыңыз. Дәмін татпай, кәдімгі сумен қауіпсіз салыстыру ұсыныңыз. Қант сақталды деген қорытынды үшін тағы қандай дерек керек?

Жауап және есте сақтау

Тексеру жауабы: бақылау — түйіршіктер көрінбейді; түсіндіру — қант таралған болуы мүмкін. Нақтылау үшін ыдыстың, судың және қанттың массасын бөлек өлшеп, ештеңе жоғалтпай ерітінді жасағаннан кейін ыдыс пен ерітіндінің массасын салыстырыңыз. Сызбаны есіңізден құрыңыз: сұрақ → бақылау → екі түсіндіру → тексеру → сақ қорытынды. Ертең сызбасыз қайталаңыз.

Зерттеушінің кестесі

Қашан қайта қарау

Бетті жауып, 10 минуттан кейін картаны есіңізден салыңыз, ұғымдарды өз сөзіңізбен түсіндіріңіз және жаңа жағдайды шешіңіз. Бір күн және бір аптадан соң кеңессіз қайталаңыз. Қате қалса, талданған мысалға оралып, қай қадамды өткізіп алғаныңызды жазыңыз.

Стақан, шыны, мөлдірлік: үш түрлі жауап