Фишинг, қысым және дипфейк

Картадағы орнымыз

72 сабақтың 58-сі. «Цифрлық қауіпсіздік» блогы (55–62). Үш ойдан алынған тапсырмасы бар жергілікті көмекшіні жалғастырамыз. Әр шараның шегі нақты: оқу нұсқасы дайын ашық сервиске айналмайды.

Жағдай және сұрақ

«Құпиясөзді дереу растаңыз, әйтпесе көмекші тапсырманы өшіреді» деген хат келді. Үрейлі үн оның шынайылығын дәлелдемейді. Алаяқ таныс логотипті, дауысты не жасанды бейнені де қолдануы мүмкін.

Жаңа сөздерді анық түсінейік

Фишинг — алдамшы хабар арқылы құпияны алу не зиянды әрекет жасату талпынысы. Әлеуметтік инженерия бағдарламаны бұзудың орнына сенім мен қысымды пайдаланады. Дипфейк — нақты адамға ұқсап көрінетін жасанды сурет, бейне немесе дауыс. Тәуелсіз арна — күмәнді хабардағы емес, өзіңіз бұрыннан білетін байланыс.

Сабақтың тірек сигналы

Сұлбаның үш ұяшығын солдан оңға оқып, үшіншісін жабыңыз. Әр ұяшықтың кірісі мен әрекетін айтыңыз; жолдың немен аяқталатынын және қандай байқалатын фактіні тексеретініңізді болжаңыз. Суретті жоба файлымен не бақылау мысалымен салыстырыңыз. Сұлбадағы сан деректен шықпаса, әдемі сурет үшін деректі емес, сұлбаны түзетіңіз.

Қадамдап талдаймыз

Ойдан алынған хаттан үш белгіні табыңыз: асықтыру, құпия сұрау, ұқсас мекенжайлы сілтеме. Сілтемеге өтпей, сервистің өзіңіз білетін мекенжайын ашыңыз немесе жауапты адаммен бұрыннан белгілі байланыс арқылы сөйлесіңіз. Таныс дауыс болса да, екінші арнамен растаңыз. Хабарды ересекке не әкімшіге көрсету үшін сақтаңыз, жеке дерекпен бірге жарияламаңыз.

Болжаңыз және тексеріңіз

Кодты қоспай тұрып күтілетін нәтижені жазыңыз. Оны step-06 не step-07 бумасында орындап, таңба бойынша салыстырыңыз және әр жолды түсіндіріңіз. Кейін бір қауіпсіз ойдан алынған кірісті өзгертіп, «болжау — іске қосу — өзгерту — түсіндіру — тексеру» айналымын қайталаңыз. Шағын жиындағы бақылауды нақты адамдарға берілген уәдеге айналдырмаңыз.

from urllib.parse import urlsplit
expected = "school.example"
for url in ("https://school.example/login", "https://school.example.attacker.test/login"):
    print(urlsplit(url).hostname == expected)

Күтілетін нәтиже

True
False

Қатені табыңыз

Хатта емле қатесі болмаса да, ол жалған болуы мүмкін. Жасанды дауыс тұлғаны дәлелдемейді, бірақ ерекше дауыс міндетті түрде жалған емес. Күдікті сілтемені достарға таратып «тексермеңіз».

Жобаға енгізілетін өзгеріс

1.3 жобасында бұрынғы үш тапсырма, төрт сабақ және еске салу ережесі сақталады. Жаңа әрекеттер security_assistant.py ішіне бөлінді: тексеру, бөлек көшірме жасау және тек жаңа файлға қалпына келтіру. Өзгеріс қай қатерге көмектесетінін және қайсына көмектеспейтінін жазыңыз; оқу дерегі ойдан алынған күйде.

Тапсырма және дәлел

Екі оқу хабарын талдаңыз: бірі жай ескерту, екіншісі кіру кодын талап етеді. Әрқайсысына тексерілетін әрекет пен қауіпсіз тәуелсіз байланыс жолын атаңыз.

Жаңа жағдайға көшіру

Чаттағы «мұғалім» емтихан үшін шұғыл ақша сұрады. Сол чатта жауап бермей, өтінішті қалай тексересіз?

1, 7 және 30 күннен кейін қайталау

1 күннен кейін сұлбаны жатқа салып, қолданудың бір шегін табыңыз. 7 күннен кейін оны мәтінсіз досыңызға түсіндіріп, блоктың он сұрағының жетеуін шешіңіз; қате жауапты нақты кіріспен талдаңыз. 30 күннен кейін жобаның жаңа көшірмесін ашып, тексеруді қайталап, қағиданы жаңа мысалға көшіріңіз. Кіріс, күтілетін және нақты нәтижесі бар хаттаманы сақтаңыз.

Тексеруге арналған бастапқы құжат

Ресми құжат

Келесі сабақ

Шифрлау, кілт және қорғаныс шекарасы