Көмек сұрап, әрекетті нақтылау

Картадағы орнымыз

Бұл тірек жағдаяттан шешімге апарады: қажеттілікті не кедергіні байқау, нақты сөйлемді таңдау, жауапты тыңдау және екі жақтың қорытындыны бірдей түсінгенін тексеру. Жолды саусақпен көрсетіп, сызбаны жауып, есте қайта салыңыз. Әр бөлік ереже атауын жаттауға емес, шынайы әңгімеге керек.

Өмірлік жағдай

Ауданның ортақ картасын дайындап жатырсыз. Бір белгі түсініксіз, ал серіктес карта шарттарын тауып қойған. Жай ғана «көмектес» деу қажетті әрекетті білдірмейді.

Тыңдаңыз және жауап беріңіз

Тыңдау: Маған көмектесе аласыз ба? — Маған көмек сұраймын.

Тыңдау: Мына белгіні түсіндіріп бере аласыз ба? — Нақты әрекетті сұраймын.

Тыңдау: Иә, бірге қарайық. — Көмекке келісемін.

Тыңдау: Қазір уақытым жоқ, кейін көмектесемін. — Кейінгі мүмкіндікті айтамын.

Тыңдау: Қай белгі түсініксіз? — Нені нақтылау керегін сұраймын.

Тыңдау: Рақмет, енді түсіндім. — Нәтижені растаймын.

Жаттығуды орындау реті

Алдымен жазба мәтінін жапқан күйі тыңдап, сөйлеушінің өтініш жасап, жауап беріп, түсіндіріп не растап тұрғанын анықтаңыз. Содан кейін қазақша жолды ашып, оны толық қайталаңыз және мағынаны өзгерткен сөзді көрсетіңіз. Үшінші тыңдауда бір шартты ауыстырып, өз сөйлеміңізді айтыңыз. Серіктес басқаша түсінсе, нақтылауды сұраңыз — бұл да тілдік дағды.

Нақты үлгі

Сыпайы өтініште көмек алушы маған, әрекет түсіндіріп беру және серіктестің мүмкіндігі аласыз ба? бірігеді. Алдымен нысанды көрсетіңіз не атаңыз: мына белгіні. Жауаптан кейін түсінгеніңізді растаңыз. Адам бос болмаса, «кейін» дегені қазір келісім бергенін білдірмейді.

Тірек белгі

НЫСАН → ӨТІНІШ → ЖАУАП → РАСТАУ

Ереженің шегі

Беріңізші затты беруді сұрауға, ал түсіндіріп бере аласыз ба? түсіндіруді сұрауға жарайды. Бос емес екенін айтқан адамнан бірден жауап талап етпеңіз.

Түсіндірмеге дейін болжаңыз

Үлгіні оқымай тұрып, жағдайға алғашқы жауабыңызды жазыңыз. Нені нақты білесіз, нені тек болжайсыз? Әрекетті дәлелденген дерекке сүйеніп таңдаңыз. Түсіндірмеден кейін сөз жалғауын ғана емес, өтініш не келісім мағынасының сақталғанын да салыстырыңыз.

Тірексіз қалпына келтіріңіз

Бетті жауып, бір минутта тіректің төрт бөлігін салыңыз және таныс сөйлемді, серіктестің жауабын, өз жауабыңызды айтыңыз. Кейін уақыт, орын не қолда бар зат сияқты бір деректі ауыстырып, жолды көмексіз қайта өтіңіз.

Қатені тауып, түзетіңіз

Оқушы маған көмектесіңіз деп қана айтып, серіктестің тапсырманы өзі табуын күтеді. Нысан мен әрекетті қосыңыз: Мына белгіні түсіндіріп бере аласыз ба? Содан кейін жауап күтіңіз.

Жаңа жағдайға көшіріңіз

Басқа сызбадағы бейтаныс белгіні түсіндіруді сұраңыз; серіктес келіседі не кейінгі уақытты ұсынады.

«Менің ортам» жобасындағы өзгеріс

«Менің ортам 1.3» жобасына өтініш карточкасын қосыңыз: картадағы түсініксіз белгі, нақты сұрақ, жауап және «түсіндім» белгісі.

Тапсырма

Екі өтінішті ойнаңыз: белгіні түсіндіру және жолды көрсету. Әр жауаптан кейін оны өз сөзіңізбен қайталаңыз. Рөл мен өтініш нысанын ауыстырыңыз.

1, 7 және 30 күннен кейін қайталау

• Ертең төрт бөлікті қалпына келтіріп, жаңа екі репликалық әңгімені мәтінсіз айтыңыз.
• Жеті күннен кейін серіктеспен бейтаныс міндетті шешіңіз; ол соңғы жоспарды өз сөзімен қайталап беруі керек.
• Отыз күннен кейін жоба карточкасына оралып, бір шартты өзгертіңіз де, түсініксіз сөйлемді өзіңіз түзетіңіз.

Келесі сабақ: Уақытты келісіп, кездесуді растау