Әңгімені қалпына келтіру және сыпайы сөйлеу

Картадағы орнымыз

Сызба әңгіме бағытын тұтас көрсетеді; әр бөлігін кезекпен толықтырамыз.

Өмірлік жағдай

Нақты әңгімеде барлық сөзді білу мүмкін емес. Үндемей қалу немесе кездейсоқ иә деу мәселені жасырады, ал қысқа түзету тіркесі екі адамға да көмектеседі. Бұл тілді нашар білудің белгісі емес, дербес дағды: ағымды тоқтату, кедергіні атау, жағдайды өзгерту және мағынаны тексеру.

Тыңдаңыз және жауап беріңіз

Тыңдау: Кешіріңіз. — сыпайы түрде тоқтату

Тыңдау: Түсінбедім. — түсінбегенін айту

Тыңдау: Қайталаңызшы. — қайталауды сұрау

Тыңдау: Баяу айтыңызшы. — баяу айтуды сұрау

Тыңдау: Бұл нені білдіреді? — сөз мағынасын сұрау

Тыңдау: Дұрыс айттым ба? — өз сөзін тексеру

Жаттығуды орындау реті

Алдымен түймені басып, мәтінге қарамаңыз: жалпы мағынаны және бір ғана жаңа дыбысты не құрылым бөлігін аңғарыңыз. Екінші рет сөйлемге қарап, тірек сызбасын саусақпен жүргізіңіз. Кейін үлгіні жауып, оны екі-үш белгі арқылы қалпына келтіріп, өз нұсқаңызды айтыңыз. Соңғы қадамды серіктеспен немесе дыбыс жазғышпен орындаңыз: дайындықсыз жауап беріп, қай жерде кідіргеніңізді белгілеңіз. Бүкіл сабақты қайта оқымай, сол байланысқа ғана оралыңыз.

Нақты үлгі

Әңгімені түзету бағыты үш әрекеттен тұрады. Тоқтатыңыз: Кешіріңіз, түсінбедім. Жағдайды өзгертіңіз: Қайталаңызшы немесе Баяу айтыңызшы. Тексеріңіз: Бұл нені білдіреді? не Дұрыс айттым ба?. Осы дайын тұлғалардағы -шы/-ші өтінішті жұмсартады. Өтініштен кейінгі тыныш кідіріс серіктеске жауап беруге уақыт береді.

Тірек белгі

ТОҚТАТ → ЖАҒДАЙДЫ ӨЗГЕРТ → МАҒЫНАНЫ ТЕКСЕР

Ереженің шегі

Алты тіркестің бәрін қатар айтудың қажеті жоқ. Кедергіні дәл көрсететін біреуін таңдаңыз. Сөйлеу өте жылдам болса, Қайталаңызшы әрдайым көмектеспейді; онда баяу айтуды сұрау керек. Ресми жағдайда құрметті тұлғаны сақтаңыз. Түзету тыңдауды алмастырмайды: қайталаудан кейін нені түсінгеніңізді айтыңыз.

Түсіндірмеге дейін болжаңыз

Үш кедергіні елестетіңіз: соңғы сөз естілмеді, бір сөздің мағынасы белгісіз, сөйлем тым жылдам айтылды. Түсіндірмені оқымай тұрып әрқайсысына бір тіркес таңдап, серіктестен қандай өзгеріс күтетіндігіңізді айтыңыз.

Тірексіз қалпына келтіріңіз

Бетті жауып, тоқтату, өзгерту, тексеру деген үш басқышты қалпына келтіріңіз. Әр басқышқа бір қазақша тіркес жазыңыз. Кейін алғашқы өтініш көмектеспеген жағдайды ойнап, орысша не ағылшыншаға ауыспай, басқа басқышқа өтіңіз.

Қатені тауып, түзетіңіз

Оқушы сұрақты түсінбесе де, әңгіме жалғассын деп Иә деді. Бұл жалған растау тудырады. Жауапты бір түзету тіркесіне ауыстырып, қайталауды күтіңіз де түсінген бөлікті өз сөзіңізбен айтыңыз. Екінші мысалда оқушы барлық өтінішті қатар айтады; оны бір дәл өтінішке қысқартыңыз.

Жаңа жағдайға көшіріңіз

Серіктестен таныс таныстыруды бір рет жай дауыспен, бір рет жылдам, бір рет жаңа қауіпсіз сөзбен айтуды сұраңыз. Әр жағдайда басқа түзету тіркесін таңдаңыз. Серіктес өтінішке сай жауап береді, ал сіз қысқа қайталау арқылы түсінгеніңізді көрсетесіз.

«Менің ортам» жобасындағы өзгеріс

Жобаға «Түсініксіз болса» бөлімін қосыңыз: қайталау, баяулату және сөзді түсіндіру туралы үш батырма не карточка. Қасына серіктестен күтілетін әрекетті жазыңыз. Мағына тек түспен берілмегенін және барлық тіркес телефоннан оқылатынын тексеріңіз.

Тапсырма

Міндетті. Бір түсінбеу туып, лайықты өтініш қолданылатын, серіктес сөзін өзгертетін және кейіпкер түсінген мағынаны растайтын сегіз репликалық диалог жазыңыз. Екінші рет серіктеспен мәтінсіз айтыңыз.

Көшіруді тексеру. Сөздері таныс, бірақ күтпеген репликаны тыңдап, түзету тәсілін өзіңіз таңдаңыз. Басқа тәсілдің неге дәл емес екенін түсіндіріңіз.

1, 7 және 30 күннен кейін қайталау

• Ертең үш басқыш пен әрқайсысындағы бір тіркесті қалпына келтіріңіз.
• Жеті күннен кейін бір минуттық әңгімеде бір түзетуді әдейі қолданыңыз.
• Отыз күннен кейін жаңа қысқа жазбаны тыңдап, тізімсіз лайықты тіркесті таңдаңыз.

Келесі сабақ: Бақылау нүктесі: дайын мәтінсіз алғашқы танысу