«Мен…»: өзіңізді жаттанды сауалнамасыз таныстыру

Картадағы орнымыз

Сызба әңгіме бағытын тұтас көрсетеді; әр бөлігін кезекпен толықтырамыз.

Өмірлік жағдай

Алғашқы кездесуде ұзақ өмірбаян қажет емес. Әңгімелесушіге үш тірек жеткілікті: сізді қалай атайды, немен айналысасыз және қайдансыз. Жаттығу қауіпсіз болуы үшін ойдан шығарылған кейіпкерді қолдануға болады. Біз сауалнама толтыруды емес, жағдайға сай мәлімет таңдап, оны өз дауысымызбен байланыстыруды үйренеміз.

Тыңдаңыз және жауап беріңіз

Тыңдау: Менің атым Алина. — есімді айту

Тыңдау: Мен оқушымын. — оқушы рөлін айту

Тыңдау: Мен мұғаліммін. — мұғалім рөлін айту

Тыңдау: Мен Қостанайданмын. — Қостанайдан екенін айту

Тыңдау: Мен Қазақстаннанмын. — Қазақстаннан екенін айту

Жаттығуды орындау реті

Алдымен түймені басып, мәтінге қарамаңыз: жалпы мағынаны және бір ғана жаңа дыбысты не құрылым бөлігін аңғарыңыз. Екінші рет сөйлемге қарап, тірек сызбасын саусақпен жүргізіңіз. Кейін үлгіні жауып, оны екі-үш белгі арқылы қалпына келтіріп, өз нұсқаңызды айтыңыз. Соңғы қадамды серіктеспен немесе дыбыс жазғышпен орындаңыз: дайындықсыз жауап беріп, қай жерде кідіргеніңізді белгілеңіз. Бүкіл сабақты қайта оқымай, сол байланысқа ғана оралыңыз.

Нақты үлгі

Есімді Менің атым… қалпында сақтауға болады. Рөл түбір мен бірінші жақ жалғауынан құралады: оқушы + мын, мұғалім + мін. Жалғаудың дауыстысы түбірмен үндеседі, ал дауыссызы да соңғы дыбысқа қарай өзгере алады. Қостанайданмын сөзінде алдымен «Қостанайдан» мағынасы, кейін «мен» мағынасы беріледі. Әзірге таныс тұлғаларды тұтас айтып, қайталанатын жалғауды байқаңыз.

Тірек белгі

АТЫМ…  |  МЕН + РӨЛ + -МЫН/-МІН  |  ОРЫН + -ДАН/-ДЕН + -МЫН/-МІН

Ереженің шегі

Барлық сөзге -мын жалғауын механикалық түрде қоса алмаймыз. Қазақ тілінде -мін, -бын/-бін, -пын/-пін нұсқалары бар; таңдау үндестік пен соңғы дыбысқа байланысты. Бүгін сабақта тексерілген қалыптарды сенімді қолданамыз. Нақты адам қандай рөл мен орынды айтатынын өзі шешеді; тапсырмаға жеке мекенжай, мектеп немесе құпия дерек қажет емес.

Түсіндірмеге дейін болжаңыз

оқушы, мұғалім, Қазақстан түбірлеріне қараңыз. Тыңдамай тұрып дауысты тобы бойынша -мын не -мін нұсқасын таңдаңыз, кейін дайын тұлғамен тексеріңіз. Алина есімін Даниярға ауыстырса, сөйлемнің қай бөлігі өзгермейтінін де болжаңыз.

Тірексіз қалпына келтіріңіз

Бетті жауып, аты, рөлі, қайдан деген үш карточканы қалпына келтіріңіз. Ойдан шығарылған кейіпкерді алдымен карточкамен, кейін карточкасыз таныстырыңыз. Екінші әрекетте тек рөлін, үшіншіде тек қаласын ауыстырыңыз. Қалған құрылым сақталуы керек.

Қатені тауып, түзетіңіз

Оқушы есім қалпы мен рөлді араластырып, Менің атым оқушымын деді. Екі мағынаны бөліңіз: Менің атым сөзінен кейін есім тұрады, ал рөл Мен сөзі бар жеке сөйлеммен беріледі. Түзетуді сөздердің ретімен ғана емес, карточкалардың мағынасымен түсіндіріңіз.

Жаңа жағдайға көшіріңіз

Бір кейіпкерді үш жағдайда таныстырыңыз: жаңа сыныптасқа, үйірме мұғаліміне және онлайн кездесуге. Қай екі не үш карточка орынды екенін таңдаңыз. Онлайн нұсқада тілдік құрылымды сақтап, нақты қаланың орнына ойдан шығарылған қаланы қолданыңыз.

«Менің ортам» жобасындағы өзгеріс

Кейіпкер карточкасының 0.1 нұсқасын толтырыңыз: ойдан шығарылған аты, қауіпсіз рөлі және қаласы. Орысша не ағылшынша аударманы тек көмекші белгі ретінде қалдырып, қазақша үш жолды негізгі мәтін етіңіз. Жіктік жалғауын түспен белгілеп, кейін түссіз көшірме жасаңыз.

Тапсырма

Міндетті. Ойдан шығарылған кейіпкердің аты, рөлі және елі не қаласы бар таныстыруды жазып, айтыңыз. Кейін үш мәліметтің бәрін ауыстырып, құрылымы сақталған екінші нұсқа жасаңыз.

Көшіруді тексеру. Серіктес бір жаңа қауіпсіз рөл атайды. Оның дұрыс тұлғасын сөздіктен тауып, жалғау таңдауын түсіндіріп, оқымай әңгімеге қосыңыз.

1, 7 және 30 күннен кейін қайталау

• Ертең үш карточканы қалпына келтіріп, мәтінсіз ойдан шығарылған атпен таныстырыңыз.
• Жеті күннен кейін аты, рөлі мен қаласын кездейсоқ карточка арқылы ауыстырыңыз.
• Отыз күннен кейін бір минуттық әңгімені таныстырудан бастап, жалғауларда тоқтамаңыз.

Келесі сабақ: Сұрақтан қорықпау: белгісізге орын ашамыз