Жоспар неге өзгереді: себеп пен салдар

Картадағы орнымыз

Бұл тірек жағдаяттан шешімге апарады: қажеттілікті не кедергіні байқау, нақты сөйлемді таңдау, жауапты тыңдау және екі жақтың қорытындыны бірдей түсінгенін тексеру. Жолды саусақпен көрсетіп, сызбаны жауып, есте қайта салыңыз. Әр бөлік ереже атауын жаттауға емес, шынайы әңгімеге керек.

Өмірлік жағдай

Көрсетілім алдында карта ортақ компьютерде ашылмайды. Топқа не белгілі екенін, неге басқа құрал керегін және қазір қандай қадам жасалатынын айту керек.

Тыңдаңыз және жауап беріңіз

Тыңдау: Файл ашылмай тұр. — Байқалған мәселені айтамын.

Тыңдау: Себебі бұл компьютерде бағдарлама жоқ. — Тексерілген себепті айтамын.

Тыңдау: Сондықтан қағаз картаны көрсетеміз. — Салдар мен шешімді айтамын.

Тыңдау: Алдымен басқа файлды тексерейік. — Себепті тексеруді ұсынамын.

Тыңдау: Мәселе неден шықты? — Нақты себепті сұраймын.

Тыңдау: Әзірге себебі белгісіз. — Болжамды факт қылмаймын.

Жаттығуды орындау реті

Алдымен жазба мәтінін жапқан күйі тыңдап, сөйлеушінің өтініш жасап, жауап беріп, түсіндіріп не растап тұрғанын анықтаңыз. Содан кейін қазақша жолды ашып, оны толық қайталаңыз және мағынаны өзгерткен сөзді көрсетіңіз. Үшінші тыңдауда бір шартты ауыстырып, өз сөйлеміңізді айтыңыз. Серіктес басқаша түсінсе, нақтылауды сұраңыз — бұл да тілдік дағды.

Нақты үлгі

Себебі себепті ашады: оқиға неге болды? Сондықтан анықталған себептен салдар не әрекетке өткізеді: енді не істейміз? Тізбек үш карточкадан тұрады: бақылау → тексерілген себеп → шешім. Себеп тексерілмесе, әзірге себебі белгісіз деп айтыңыз.

Тірек белгі

БАҚЫЛАУ → СЕБЕПТІ СҰРА → СЕБЕП → ШЕШІМ

Ереженің шегі

Мұнда бағдарламаның жоқтығы тек тексерілген себептің мысалы. Файл ашылмаса, бірнеше себеп болуы мүмкін; тексермей біреуін дерек деп айтпаңыз.

Түсіндірмеге дейін болжаңыз

Үлгіні оқымай тұрып, жағдайға алғашқы жауабыңызды жазыңыз. Нені нақты білесіз, нені тек болжайсыз? Әрекетті дәлелденген дерекке сүйеніп таңдаңыз. Түсіндірмеден кейін сөз жалғауын ғана емес, өтініш не келісім мағынасының сақталғанын да салыстырыңыз.

Тірексіз қалпына келтіріңіз

Бетті жауып, бір минутта тіректің төрт бөлігін салыңыз және таныс сөйлемді, серіктестің жауабын, өз жауабыңызды айтыңыз. Кейін уақыт, орын не қолда бар зат сияқты бір деректі ауыстырып, жолды көмексіз қайта өтіңіз.

Қатені тауып, түзетіңіз

Оқушы бағдарлама жоқтығын тексермей, файл туралы шағымнан кейін сондықтан бағдарлама жоқ деп жазады. Алдымен сұрақ қойып, тексеріңіз; салдарды кейін құрыңыз.

Жаңа жағдайға көшіріңіз

Жаңа карточка: қағаз карта суланды, ал цифрлық нұсқа ашылады. Бақылауды себептен бөліп, негізді әрекет ұсыныңыз.

«Менің ортам» жобасындағы өзгеріс

Өзгерістер журналына «не көрдік → нені тексердік → не шештік» деген бір жол қосыңыз. Болжамды «дерек» деп белгілемеңіз.

Тапсырма

Карточкалардан екі себептік тізбек құрып, расталмаған бір себепті табыңыз. Себебі бар сөйлемді және сондықтан арқылы шешімді бөлек айтыңыз.

1, 7 және 30 күннен кейін қайталау

• Ертең төрт бөлікті қалпына келтіріп, жаңа екі репликалық әңгімені мәтінсіз айтыңыз.
• Жеті күннен кейін серіктеспен бейтаныс міндетті шешіңіз; ол соңғы жоспарды өз сөзімен қайталап беруі керек.
• Отыз күннен кейін жоба карточкасына оралып, бір шартты өзгертіңіз де, түсініксіз сөйлемді өзіңіз түзетіңіз.

Келесі сабақ: Жоспар өзгерсе: шарт пен қосымша жол