Тура, оңға, солға: адамды бағытпен әдепті жүргіземіз

Картадағы орнымыз

Тірек жаттайтын плакат емес, мағыналық бағыт ретінде құрылған. Алдымен бастапқы нүктені табыңыз, көрсеткілерді саусақпен жүргізіп, әр қадамның мағынасын атаңыз. Кейін сызбаны жауып, оны таза парақта қалпына келтіріңіз.

Өмірлік жағдай

Қонақ кіреберісте тұрып, кітапхананы іздеп жүр. Оның картасы ашылмады, сондықтан оны дауыспен бағыттау керек: тура, бұрылыс, қабат және тоқтайтын нүкте.

Тыңдаңыз және жауап беріңіз

Тыңдау: Тура жүріңіз. — Алға қарай түзу жүру нұсқауы.

Тыңдау: Оңға бұрылыңыз. — Оң жаққа бұрылу нұсқауы.

Тыңдау: Солға бұрылыңыз. — Сол жаққа бұрылу нұсқауы.

Тыңдау: Екінші қабатқа көтеріліңіз. — Екінші қабатқа шығу нұсқауы.

Тыңдау: Есіктің жанында тоқтаңыз. — Есік қасында тоқтау нұсқауы.

Тыңдау: Рақмет, кітапхананы таптым. — Бағыттың дұрыс болғанын растау.

Жаттығуды орындау реті

Бірінші тыңдағанда мәтінді жауып, тек жағдаятты анықтаңыз. Екінші рет қазақша жолды ашып, мағыналық бөліктерін саусақпен көрсетіп, жазбадан кейін қайталаңыз. Үшінші рет үлгіні алып тастап, орын, уақыт не бағыт карточкасын өзгертіп, жаңа сөйлем айтыңыз. Жазба айтылым үлгісін береді; өз сөзіңізді онымен салыстырыңыз немесе тірі әңгімелесушімен тексеріңіз.

Нақты үлгі

Нұсқау бағдар мен әрекеттен тұрады. Тура, оңға, солға бағытты көрсетеді. Жүріңіз, бұрылыңыз, көтеріліңіз, тоқтаңыз бір адамға әдепті түрде немесе бірнеше адамға айтылады. Жалғау үндестік пен түбір дыбысына сай өзгереді, бірақ барлық үлгіде құрмет мағынасы сақталады.

Тірек белгі

БАҒЫТ → тура / оңға / солға → ӘРЕКЕТ + -ҢЫЗ/-ҢІЗ

Ереженің шегі

Құрмет жалғауынсыз қысқа бұйрық жақын адамдар арасында не шұғыл жағдайда табиғи болуы мүмкін, бірақ бастаушыға әдепті форма қауіпсіз. Оң жақта — оң жақтағы орын, оңға — оң жаққа қозғалыс. Көрсеткі мен сөз сәйкес келмесе, тірек қате үйретеді.

Түсіндірмеге дейін болжаңыз

Ережені оқымай тұрып жаңа карточкаларға қарап, мағынасына сай форманы таңдаңыз: әрекет қайда өтеді, жол қайдан басталады, қайда барады, оқиға қашан басталады немесе қандай ереже қолданылады. Болжамды жазып, кейін таңдауды қай белгі растағанын не өзгерткенін түсіндіріңіз.

Тірексіз қалпына келтіріңіз

Мәтінді жауып, тіректі алпыс секундта салыңыз. Суретке қарап үш сөйлем айтыңыз: таныс, өзгертілген және толықтай өз сөйлеміңіз. Бір буын ұмытылса, тек соны ашып, қайта жабыңыз да, бүкіл тізбекті басынан қалпына келтіріңіз.

Қатені тауып, түзетіңіз

Сызбадағы көрсеткі солға бағытталған, ал жазуда Оңға бұрылыңыз делінген. Екі қайшы белгіні жаттамаңыз: бағыт, қимыл және сөз бірдей болатындай біреуін түзетіңіз.

Жаңа жағдайға көшіріңіз

Бір сөзді ғана емес, жағдаяттың өзін өзгертіңіз: басқа мектеп, күн, уақыт, бағыт немесе ереже. Серіктес үлгіде болмаған жаңа карточканы көрсетіп, жалғауды таңдағанда мағынаны сақтағаныңызды тексереді.

«Менің ортам» жобасындағы өзгеріс

Ойдан шығарылған мектеп ішінде қауіпсіз бағыт салып, төрт нұсқау қосыңыз. Басқа адам оны қосымша түсіндірмесіз өтуі керек.

Тапсырма

Міндетті. Бір тура, екі бұрылыс, бір қабат және бір тоқтау бар бес әрекеттік бағыт беріңіз. Кейін екі карточканы ауыстырып, түзетілген нұсқаны айтыңыз. Тыңдалым тексеруі. Мәтінді көрмей, серіктестің төрт нұсқауын орындаңыз.

1, 7 және 30 күннен кейін қайталау

• Ертең тіректі қалпына келтіріп, төрт сөйлемді оқымай айтыңыз.
• Жеті күннен кейін жаңа бағыт не кестемен жұмыс істеп, 10 өлшемнің кемінде 7-еуін орындаңыз.
• Отыз күннен кейін құрылымды қауіпсіз шынайы жағдайда қолданып, қай тірек енді қажет емес екенін белгілеңіз.

Келесі сабақ: Қайдан, қайда және қай жерге дейін: толық бағыт құрамыз