Менің күн тәртібім: таңнан кешке дейінгі әрекеттер

Картадағы орнымыз

Тірек әрекетті қысқа бағыт ретінде көрсетеді: жағдаят белгісі, қажетті сөйлем, әңгімелесушінің жауабы және нәтижені тексеру. Көрсеткілерді саусақпен жүргізіп, әр түйіннің мағынасын айтыңыз, кейін сызбаны жауып, таза парақта қалпына келтіріңіз. Түс қадамды табуға көмектеседі, бірақ жауап түссіз де шығуы керек.

Өмірлік жағдай

Таңертең отбасы мүшелері өз істеріне асығады. Кімнің қашан шығатынын келісу үшін бөтен тәртіпті жаттамай, өз күніңіздің шынайы ретін сипаттайсыз.

Тыңдаңыз және жауап беріңіз

Тыңдау: Мен сағат жетіде тұрамын. — Мен жетіде ұйқыдан тұрамын.

Тыңдау: Таңертең бетімді жуамын. — Таңғы әрекетімді айтамын.

Тыңдау: Мен таңғы ас ішемін. — Таңғы ас ішетінімді айтамын.

Тыңдау: Сағат сегізде үйден шығамын. — Үйден шығатын уақытты айтамын.

Тыңдау: Күндіз оқимын және жұмыс істеймін. — Күндізгі екі әрекетті байланыстырамын.

Тыңдау: Кешке үйге қайтамын. — Кешкі бағыт пен әрекетті айтамын.

Жаттығуды орындау реті

Бірінші тыңдағанда мәтінді жауып, орын мен сөйлеушінің мақсатын анықтаңыз. Екінші рет қазақша жолды ашып, мағыналық бөліктерге бөліңіз де, жазбадан кейін асықпай қайталаңыз. Үшінші рет үлгіні алып тастап, уақытты, тауарды, қызметті немесе себепті өзгертіп, өз сөйлеміңізді айтыңыз. Жазба айтылым үлгісін береді; түсінуді дұрыс жауап не әрекет дәлелдейді.

Нақты үлгі

Қазақ тілінде әдеттегі әрекет етістік түбіріне ауыспалы осы шақ және жіктік жалғауы арқылы құрылады: тұр-а-мын, жу-а-мын, іш-е-мін, шық-а-мын, қайт-а-мын. Соңғы -мын/-мін сөйлеушінің «мен» екенін көрсетеді. Тірі үлгіге сүйеніп, форманы тұтас таңдаңыз; бөлшектерді бөлек айтпаңыз.

Тірек белгі

ҚАШАН? → НЕ ІСТЕЙМІН? → таңертең тұрамын → күндіз оқимын → кешке қайтамын

Ереженің шегі

Бұл форма әдетті де, жақын жоспарды да білдіре алады; уақыт пен жағдаят мағынаны нақтылайды. Күн тәртібі туралы әңгімедегі Мен сағат жетіде тұрамын — әдет. Бір ғана тәртіпті барлық отбасыға дұрыс деп ұсынбаңыз және жобаға баланың нақты мекенжайын қоспаңыз.

Түсіндірмеге дейін болжаңыз

Үлгіні оқымай тұрып жағдаятты қарап, міндетті шын орындайтын сөйлемді таңдаңыз. Болжамды жазыңыз. Түсіндірмеден кейін жеке жалғауды емес, мағыналық белгіні белгілеңіз: әдеттегі әрекет, рет, мөлшер, өтініш, жазылу уақыты, белгі немесе табылған қате.

Тірексіз қалпына келтіріңіз

Бетті жауып, тіректің төрт негізгі түйінін алпыс секундта салыңыз. Сурет бойынша таныс сөйлемді, өзгертілген сөйлемді және әңгімелесушінің лайық жауабын айтыңыз. Бір қадам жоғалса, тек сол бөлікті ашып, тізбекті қайта қалпына келтіріңіз.

Қатені тауып, түзетіңіз

Оқушы мен тұрады дейді: бастауыш мен, ал жалғау үшінші жақты білдіреді. Дұрыс жұпты мен тұрамын деп қалпына келтіріңіз. Кейін тек адамды ауыстырып, ол тұрады үлгісімен салыстырыңыз.

Жаңа жағдайға көшіріңіз

Өмірлік міндеттің өзін өзгертіңіз: басқа таң, сатып алу, тағам, уақыт, мекеме немесе мәселе. Серіктес бір бейтаныс карточка беріп, жатталған диалогты қайталамай, мағынаны нақтылай алғаныңызды тексереді.

«Менің ортам» жобасындағы өзгеріс

«Менің ортам 1.0» жобасына шартты күніңіздің қауіпсіз жолағын қосыңыз: алты әрекет, үш тәулік бөлігі және екі нақты уақыт. Жеке деректің орнына ойдан шығарылған тәртіпті қолдануға болады.

Тапсырма

Міндетті. Күннің алты карточкасын араластырып, дұрыс ретпен жинаңыз. Төрт әрекетті бірінші жақта айтыңыз. Тасымал тексеруі. Серіктес екі уақыт карточкасын ауыстырады; әңгімені дайын мәтінсіз қайта құрыңыз.

1, 7 және 30 күннен кейін қайталау

• Ертең тіректі қалпына келтіріп, екі сөйлемді оқымай ойнаңыз.
• Жеті күннен кейін жаңа тұрмыстық міндетті орындап, 10 өлшемнің кемінде 7-еуін орындаңыз.
• Отыз күннен кейін құрылымды қауіпсіз шынайы жағдайда қолданып, енді қажет емес тіректі белгілеңіз.

Келесі сабақ: Алдымен, кейін, соңында: тізімді әңгімеге айналдырамыз