Қайдан, қайда және қай жерге дейін: толық бағыт құрамыз

Картадағы орнымыз

Тірек жаттайтын плакат емес, мағыналық бағыт ретінде құрылған. Алдымен бастапқы нүктені табыңыз, көрсеткілерді саусақпен жүргізіп, әр қадамның мағынасын атаңыз. Кейін сызбаны жауып, оны таза парақта қалпына келтіріңіз.

Өмірлік жағдай

Мектептен кітапханаға дейінгі жолды жеке ғимараттарды білетін, бірақ қай нүктеден бастау және қайда аяқтау керегін түсінбейтін адамға түсіндіру керек.

Тыңдаңыз және жауап беріңіз

Тыңдау: Мен мектептен кітапханаға барамын. — Жол мектептен басталып, кітапханаға барады.

Тыңдау: Аялдамадан дүкенге дейін жаяу барамын. — Аялдамадан дүкенге дейін жаяу жүремін.

Тыңдау: Мектеп қайда орналасқан? — Мектептің орнын сұрау.

Тыңдау: Көшенің соңына дейін тура жүріңіз. — Көше біткенше тура жүру.

Тыңдау: Саябақтан кейін оңға бұрылыңыз. — Саябақтан өткен соң оңға бұрылу.

Тыңдау: Кітапхана мектептің жанында. — Кітапхана мектепке жақын орналасқан.

Жаттығуды орындау реті

Бірінші тыңдағанда мәтінді жауып, тек жағдаятты анықтаңыз. Екінші рет қазақша жолды ашып, мағыналық бөліктерін саусақпен көрсетіп, жазбадан кейін қайталаңыз. Үшінші рет үлгіні алып тастап, орын, уақыт не бағыт карточкасын өзгертіп, жаңа сөйлем айтыңыз. Жазба айтылым үлгісін береді; өз сөзіңізді онымен салыстырыңыз немесе тірі әңгімелесушімен тексеріңіз.

Нақты үлгі

Бағытта үш рөл бар. Бастау нүктесі қайдан? сұрағына жауап береді: мектептен, аялдамадан, саябақтан. Мақсат қозғалыс мағынасындағы қайда? сұрағына жауап береді: кітапханаға, дүкенге. Шек дейін сөзімен беріледі: дүкенге дейін, көшенің соңына дейін. Алдымен рөлді, содан кейін үндестік пен соңғы дыбысқа сай жалғауды таңдаңыз.

Тірек белгі

ҚАЙДАН? бастау → ҚАЙДА? мақсат → ҚАЙ ЖЕРГЕ ДЕЙІН? шек

Ереженің шегі

Бір орысша шылау қазақша бірнеше рөлді жасыруы мүмкін. Мектепте — мектеп ішінде тұрмын, мектептен — мектептен шығамын, мектепке — мектепке бағыт алдым. Дейін шекті көрсетіп, бағыт формасынан кейін тұрады. Бұл механикалық кесте емес, мағыналық рөл сабағы.

Түсіндірмеге дейін болжаңыз

Ережені оқымай тұрып жаңа карточкаларға қарап, мағынасына сай форманы таңдаңыз: әрекет қайда өтеді, жол қайдан басталады, қайда барады, оқиға қашан басталады немесе қандай ереже қолданылады. Болжамды жазып, кейін таңдауды қай белгі растағанын не өзгерткенін түсіндіріңіз.

Тірексіз қалпына келтіріңіз

Мәтінді жауып, тіректі алпыс секундта салыңыз. Суретке қарап үш сөйлем айтыңыз: таныс, өзгертілген және толықтай өз сөйлеміңіз. Бір буын ұмытылса, тек соны ашып, қайта жабыңыз да, бүкіл тізбекті басынан қалпына келтіріңіз.

Қатені тауып, түзетіңіз

Оқушы мектепте кітапханаға барамын деді: алғашқы бөлік әрекеттің мектепте екенін білдіреді, ал жол сол жерден басталуы керек. «Нүкте — көрсеткі — мақсат» карточкаларын қойып, форманы мектептен деп түзетіңіз.

Жаңа жағдайға көшіріңіз

Бір сөзді ғана емес, жағдаяттың өзін өзгертіңіз: басқа мектеп, күн, уақыт, бағыт немесе ереже. Серіктес үлгіде болмаған жаңа карточканы көрсетіп, жалғауды таңдағанда мағынаны сақтағаныңызды тексереді.

«Менің ортам» жобасындағы өзгеріс

Жобаға бір қалалық бағыт қосыңыз: қауіпсіз ойдан шығарылған нүктелер, бастау, мақсат, шек және екі бағдар. Үй мекенжайын жарияламаңыз.

Тапсырма

Міндетті. Карточкалардан үш бағыт құрып, әрқайсысында бастау, мақсат және шекті атаңыз. Тек жалғаулардың астын сызып, мағынасын түсіндіріңіз. Тасымал тексеруі. Жаңа екі орынды алып, жалғау кестесінсіз бағыт құрыңыз.

1, 7 және 30 күннен кейін қайталау

• Ертең тіректі қалпына келтіріп, төрт сөйлемді оқымай айтыңыз.
• Жеті күннен кейін жаңа бағыт не кестемен жұмыс істеп, 10 өлшемнің кемінде 7-еуін орындаңыз.
• Отыз күннен кейін құрылымды қауіпсіз шынайы жағдайда қолданып, қай тірек енді қажет емес екенін белгілеңіз.

Келесі сабақ: Қалада автобуспен және жаяу: қозғалыс тәсілін таңдаймыз