Бұл кімнің үйі? Меншіктілік байланысын құрамыз

Картадағы орнымыз

Тірек бір мағыналық байланысты тұтас көрсетеді. Оны саусақпен жүргізіп, кейін суретсіз қалпына келтіріңіз.

Өмірлік жағдай

Үстелде үш кітап жатыр. Әр кітапты иесіне қайтару үшін кітап деу жеткіліксіз. Бұл кімнің кітабы? деп сұрап, иесі мен затын екі жалғау арқылы байланыстырамыз.

Тыңдаңыз және жауап беріңіз

Тыңдау: Бұл кімнің кітабы? — кітап иесін сұрау

Тыңдау: Бұл — менің кітабым. — өз кітабым

Тыңдау: Бұл — сіздің кітабыңыз. — сыпайы түрде сіздің кітабыңыз

Тыңдау: Бұл — оның кітабы. — оның кітабы

Тыңдау: Бұл — Аружанның кітабы. — Аружанның кітабы

Тыңдау: Менің үйім үлкен. — өз үйімді сипаттау

Жаттығуды орындау реті

Алдымен мәтінді жасырып тыңдап, тек берілген мағынаны ұғыңыз. Кейін сызбаны саусақпен жүргізіп, үлгіден соң айтыңыз. Үшінші рет үлгіні жауып, қысқа ырғақты алақаныңызбен соғып, өз сөйлеміңізді құраңыз. Құрылғы дауысы үлгі болады, ал айтылым дәлдігін тірі әңгімелесуші, мұғалім немесе өз жазбаңызды салыстыру арқылы тексеріңіз.

Нақты үлгі

Қазақ тіліндегі меншіктілік екі жағы белгіленген көпірге ұқсайды. Иесі менің / сіздің / оның / Аружанның тұлғасында, ал зат тиісті жалғаумен тұрады: кітабым / кітабыңыз / кітабы / Аружанның кітабы. Дауыстыдан кейін тұлға қысқарады: бөлме + м → бөлмем, бөлме + сі → бөлмесі. Дауыссыздан кейін байланыстырушы дауысты келеді: үй + ім → үйім. Алғашқы айналымда жұптарды тұтас айтамыз; нұсқалар кестесі жылдам болжау үшін емес, тексеру үшін керек.

Тірек белгі

МЕНІҢ ↔ -ЫМ/-ІМ/-М | СІЗДІҢ ↔ -ЫҢЫЗ/-ІҢІЗ | ОНЫҢ/АРУЖАННЫҢ ↔ -Ы/-І/-СЫ/-СІ

Ереженің шегі

Оның ер адамға да, әйелге де қатысты айтылады; жынысы мәнмәтіннен белгілі болады. Менің үй дегенде байланыс аяқталмайды, толық бейтарап тұлғада үйім қажет. Иесі бұрыннан белгілі болса, ауызекі тілде түсіп қалуы мүмкін, бірақ заттағы жалғау маңызды болып қалады.

Түсіндірмеге дейін болжаңыз

Төрт иелік карточкасын төрт жалғаумен түспен қосыңыз. Тыңдамай тұрып үй, бөлме, кітап сөздерінің бірінші және үшінші жақ тұлғасын болжап, байланыстырушы дауыстыны тексеріңіз.

Тірексіз қалпына келтіріңіз

Кестені жауып, көпір салыңыз: сол жақта иесі, оң жақта заты. кітап сөзінің төрт тұлғасын қалпына келтіріп, кейін түбірді үй сөзіне ауыстырыңыз. Сұрақ пен жауапты сөздің ішінде кідірмей айтыңыз.

Қатені тауып, түзетіңіз

Бұл менің кітап және Бұл оның кітабым сөйлемдерін түзетіңіз. Біріншісінде зат иесінің белгісін жоғалтқан, екіншісінде көпірдің екі жағы әр жақты көрсетеді. Жалғауды таңдамай тұрып мағыналық қатені түсіндіріңіз.

Жаңа жағдайға көшіріңіз

Бөлмеден қауіпсіз үш зат табыңыз. Иесін алдын ала болжамай сұраңыз. Кейін ойдан шығарылған есімдермен және сіздің сыпайы тұлғасымен жоғалған заттар орнын ойнаңыз.

«Менің ортам» жобасындағы өзгеріс

Әр кейіпкерге бағалы емес бір зат және Бұл — … деген жазба қосыңыз. Иесі мен жалғауын түспен қосып, тексеру көшірмесінен түсті алып тастаңыз.

Тапсырма

Міндетті. кімнің? сұрағымен сегіз сұрақ-жауап жазыңыз: менің, сіздің, оның және екі ойдан шығарылған есімді қолданыңыз; дауысты және дауыссызға аяқталған түбір алыңыз.

Көшіруді тексеру. Серіктес жаңа зат есім береді. Тұлғасын сөздіктен тексеріп, екі иемен қолданып, байланыстырушы дауыстыны түсіндіріңіз.

1, 7 және 30 күннен кейін қайталау

• Ертең көпірдің төрт жағын және үй сөзінің тұлғаларын қалпына келтіріңіз.
• Жеті күннен кейін кестесіз жоғалған заттар орнын ойнаңыз.
• Отыз күннен кейін иесі мен заты сәйкеспейтін үш жұпты тауып түзетіңіз.

Келесі сабақ: Біреу ме, бірнешеу ме: көптік жалғауының алты нұсқасын жүйемен таңдаймыз