Біреу ме, бірнешеу ме: көптік жалғауының алты нұсқасын жүйемен таңдаймыз

Картадағы орнымыз

Тірек бір мағыналық байланысты тұтас көрсетеді. Оны саусақпен жүргізіп, кейін суретсіз қалпына келтіріңіз.

Өмірлік жағдай

Үйдегі заттар тізімінде бір зат пен бірнеше затты ажыратамыз. Алты жалғауды бөлек жаттамай, екі бағдаршам қолданамыз: соңғы дауысты а не е нұсқасын, соңғы дыбыс л, д не т нұсқасын таңдайды.

Тыңдаңыз және жауап беріңіз

Тыңдау: бала — балалар — бір бала — бірнеше бала

Тыңдау: бөлме — бөлмелер — бір бөлме — бірнеше бөлме

Тыңдау: адам — адамдар — бір адам — бірнеше адам

Тыңдау: гүл — гүлдер — бір гүл — бірнеше гүл

Тыңдау: кітап — кітаптар — бір кітап — бірнеше кітап

Тыңдау: есік — есіктер — бір есік — бірнеше есік

Жаттығуды орындау реті

Алдымен мәтінді жасырып тыңдап, тек берілген мағынаны ұғыңыз. Кейін сызбаны саусақпен жүргізіп, үлгіден соң айтыңыз. Үшінші рет үлгіні жауып, қысқа ырғақты алақаныңызбен соғып, өз сөйлеміңізді құраңыз. Құрылғы дауысы үлгі болады, ал айтылым дәлдігін тірі әңгімелесуші, мұғалім немесе өз жазбаңызды салыстыру арқылы тексеріңіз.

Нақты үлгі

Алдымен соңғы дауыстыны тыңдаймыз: жуан сөз а, жіңішке сөз е алады. Кейін түбірдің соңғы дыбысына қараймыз. Дауыстыдан және й, р, у дыбыстарынан кейін көбіне л: бала-лар, үй-лер. л, м, н, ң, з, ж дыбыстарынан кейін д: адам-дар, гүл-дер. Қатаң дауыссыздан кейін т: кітап-тар, есік-тер. Бұл алты бөлек ереже емес, екі шешімді бір бағыт.

Тірек белгі

СОҢҒЫ ДАУЫСТЫ: А/Е → СОҢҒЫ ДЫБЫС: Л/Д/Т → -ЛАР/-ЛЕР · -ДАР/-ДЕР · -ТАР/-ТЕР

Ереженің шегі

Сан есімнен кейін зат есім әдетте жекеше тұрады: үш бөлме, үш бөлмелер емес. Кей сөз жинақтық мағынада не ерекше қолданылады, сондықтан мәнмәтінді тексереміз. Жалғауды ұқсас әріпке емес, дыбысқа қарап таңдаймыз.

Түсіндірмеге дейін болжаңыз

үй, адам, кітап, бөлме, гүл, есік сөздерін алдымен а/е жолына, кейін л/д/т қақпасына жіберіңіз. Тыңдамай тұрып нәтижені айтыңыз.

Тірексіз қалпына келтіріңіз

Екі бағдаршам салып, алты тұлғаны қалпына келтіріңіз. Кейін жазуды жауып, әр сөздің бағытын дауыстап түсіндіріңіз: соңғы дауысты, соңғы дыбыс, жалғау.

Қатені тауып, түзетіңіз

кітапдар, адамлар, бөлмалар тұлғаларын түзетіңіз. Әр сөзде тек бұзылған таңдауды өзгертіп, белгісін атаңыз. «Осылай жақсы естіледі» деген жауап жеткіліксіз.

Жаңа жағдайға көшіріңіз

Алты жаңа зат карточкасын алып, көпше тұлға жасаңыз да, сөздікпен тексеріңіз. Қате болса, карточканы өшірмей, түсіндірмесімен сақтаңыз.

«Менің ортам» жобасындағы өзгеріс

Үй жоспарында адам мен зат топтарын белгілеңіз: балалар, бөлмелер, гүлдер, кітаптар. Қасына екі шағын бағдаршам қалдырып, кейін таза көшірме жасаңыз.

Тапсырма

Міндетті. Он екі сөзді үш бастапқы дауыссызға тең бөліп, көпше тұлға жасаңыз. Әрқайсысына екі белгіні жазыңыз.

Көшіруді тексеру. Үш жаңа сөздің тұлғасын түсіндіріп, сан есімсіз сөйлем құрыңыз.

1, 7 және 30 күннен кейін қайталау

• Ертең екі бағдаршам мен алты үлгіні қалпына келтіріңіз.
• Жеті күннен кейін он екі жаңа сөзді кестесіз сұрыптаңыз.
• Отыз күннен кейін қысқа үй сипаттамасынан көптік жалғауларын тауып, төрт таңдауды түсіндіріңіз.

Келесі сабақ: Адамдар мен бөлмелерді санаймыз: сан, жас және қысқа ырғақ