Масса мен салмақ: 0,5 кг неге 0,5 Н емес

Бір арбаның тарихы

«Қозғалыс және графиктер» блогындағы арбаның тарихын жалғастырамыз. Енді «ол қалай қозғалды?» дегенге қоса «оның қозғалысын қандай денелер өзгертті?» деп сұраймыз. Әр жаңа сөзді алдымен көзге көрінетін көрініспен байланыстырамыз. Тірек картадағы сандар — берілген оқу мәндері, сіздің өлшеміңіз емес.

Арбада «0,5 кг» деп жазылған. Жер оны төмен тартады, бірақ килограмм мен ньютон бір-бірін алмастырмайды. Сол арбаны Айда елестетіңіз: массасы шамамен сол қалпы, тартылыс күші аз. Демек қаптамадағы сан мен күшөлшегіштің көрсеткіші екі түрлі сұраққа жауап береді. Біздің зертханада Жер жағдайын алып, есепке қолайлы жуықтау қолданамыз.

Сөздердің мағынасы

Масса m дененің инерттілігін сипаттайды; бірлігі — килограмм, кг. Ауырлық күші — Жердің денені тарту күші; бетіне жақын жерде F₉ = mg шамасында. Мұндағы g — еркін түсу үдеуі, шамамен 9,8 Н/кг; ауызша оқу есебі үшін 10 Н/кг аламыз. Салмақ — дененің тірекке немесе аспаға түсіретін күші. Көлденең үстелде тыныш тұрған арбаның салмағының модулі ауырлық күшіне тең, бірақ бұл әртүрлі денелерге түсетін күштер. Үстел арбаны жоғары итереді.

Сандар мен шектерді тексерейік

Оқу массасы m = 0,5 кг. g ≈ 10 Н/кг десек, ауырлық күші F₉ ≈ 0,5 кг × 10 Н/кг = 5 Н төмен. Өзге тік әсер болмаса, үстел тыныш арбаны 5 Н күшпен жоғары тірейді. g ≈ 9,8 Н/кг алсақ, шамамен 4,9 Н шығады. Дөңгелектеуді алдын ала айту керек.

Өзіңіз байқап көріңіз

Үш карточка жазыңыз: «дене: арба; Жердің күші төмен», «дене: үстел; арбаның күші төмен», «дене: арба; үстелдің күші жоғары». Күштердің бағытын салыстырып, күш түсетін денелерді араластырмаңыз. 1 кг үшін g = 10 Н/кг және 9,8 Н/кг арқылы екі есеп жасаңыз.

Жиі кездесетін қате

0,5 кг-ды күш деп атамаңыз. Салмақ пен ауырлық күшін де арбаға түсетін екі бірдей күш ретінде салмаңыз: салмақ тірекке әсер етеді.

Тірек картасы

Көмексіз тексеру

Есепті жауып қойыңыз. Күш түсетін денені, күштердің көзін және таңдалған оң бағытты атаңыз. Содан кейін бірліктерімен есепті қайта шығарыңыз. Бір бастапқы санды ауыстырып, қай қорытынды өзгеретінін айтыңыз. Нақты тәжірибе болмаса, журналға «оқу моделі» деп жазыңыз.

Журналға жазба

Төрт жол жазыңыз: «Не көрдім?», «Не берілді?», «Не есептедім?», «Бұл қорытынды үшін қандай шарт керек?». Осылайша бақылауды модельден ажыратып, кейін өз қатеңізді тексере аласыз.

Келесі сабақ: Тең күштер мен инерция: қозғалысқа үздіксіз итеру керек пе