Үзілген жерді қалай тауып, болжамға сеніп қалмаймыз?

Жағдай және болжам

Оқу макетіндегі шам жанбайды. Бөлшектерді кездейсоқ ауыстыруға болады, не алдымен жол тұйық па деп сұрап, себепті тарылтуға болады. Тексермей тұрып сызба жасап, күтілетін көрсеткіштерді белгілеңіз. Бұл — курс басындағы «болжа — тексер — түсіндір» реті.

Жаңа сөздерді түсінейік

Ақауды анықтау — байқалатын белгілер арқылы себепті іздеу. Үзіліс жолды тоқтатады, сондықтан жалғыз тізбектей тармақтағы идеал ток 0 А. Өлшеу шегі — құралдың таңдалған аралығындағы ең үлкен мән. Токты амперметрді тізбекті үзіп қосып, кернеуді вольтметрді екі нүктеге жалғап өлшейді. Батарея жүктемесіз шамамен 3 В көрсетсе де, шамның сау екені дәлелденбейді. Үзілістегі көрсеткіш щуптар нақты қай екі нүктеде тұрғанына тәуелді.

Оқу деректерін талдау

Шарт: 3 В көз, кілт, шам және кілт пен шам арасындағы жасырын үзіліс. Кілт жабық болса да жалғыз тармақтағы ток 0 А. Идеал модельде көздің бүкіл кернеуі үзілістің екі ұшында көрінуі мүмкін, ал токсыз сау шамдағы түсу нөлге жуық. Нақты жиынтықта түйіспелер мен құрал түрін ескеріңіз; бір нөлден «шам бұзылған» деу қате.

Қауіпсіз тексеру

Алдымен қағазда істеңіз: щупқа арналған екі орынды және ықтимал нәтижелерді белгілеңіз. Дайын қауіпсіз жиынтықта ересек адам сым орнын ауыстырмас бұрын көзді өшіреді, режим мен шекті таңдап, қосылысты тексереді. Үйдегі желілік сымдарды тексермеңіз.

Ойлаудағы қате

Қате — амперметр режиміндегі құралды батареяға параллель қосу: оның аз ішкі кедергісі қысқа тұйықталу туғызуы мүмкін. Тағы қате — жарық жоқ болса, бір ғана себеп бар деу.

Тірек картасы

Жаңа жағдайға қолдану

Үш болжамнан кесте жасаңыз: кілт ашық, сым үзілген, шам ақаулы. Кемінде екеуін ажырататын қандай бақылау бар?

Зертхана журналына жазба

«Менің әлемімнің зертхана журналы» жобасына төрт жолды бет қосыңыз: сұрақ; жауапты оқымастан бұрынғы болжам; бақылау немесе берілген сандар бойынша есеп; нақтыланған қорытынды және оның қолданылу шарты. Тәжірибе болмаса, «өлшенді» деп жазбаңыз. Сызбадан кейін заряд қайда тасымалданатынын, энергия қайда берілетінін және модель нақты құралды қай жерде жеңілдететінін сөзбен түсіндіріңіз.

Келесі сабақ: Кішкентай шам қанша энергия жұмсайды?