Толқын қаншалықты жиі келеді: период, жиілік және ұзындық

Сұрақ және болжам

Арқанның бір ұшын бірқалыпты тербетіңіз. Қол жиі қозғалғанда арқан бойымен секунд сайын көбірек өркеш өтеді. Бірақ секундтағы өркеш саны мен екі өркештің арасы — әртүрлі шама. Есептемей тұрып, қайсысын сағатпен, қайсысын сызғышпен өлшер едіңіз?

Жаңа сөздерді түсінейік

Тербеліс — тепе-теңдік қалпының маңындағы қайталанатын қозғалыс. Период T — бір толық қайталануға кеткен уақыт; бірлігі секунд. Жиілік f — бір секундтағы қайталану саны; бірлігі герц (Гц), f = 1/T. Толқын ұзындығы λ — бір мезеттегі көршілес өркештердің арасы; бірлігі метр. Толқын жылдамдығы v — шептің секундта жүретін жолы. Бірқалыпты толқын үшін v = λf.

Оқу мысалын талдаймыз

Оқу мысалы: 4 секундта қол 8 толық тербеліс жасайды. Онда f = 8/4 = 2 Гц, T = 4/8 = 0,5 с. Көрші өркештердің арасы 1,5 м болса, шеп жылдамдығы v = 1,5 × 2 = 3 м/с. Сызбада бір мезеттегі x = 0; 1,5; 3 м өркештері берілген. Өркештердің аралығын период деп атамаңыз: өлшем бірліктері бөлек.

Қауіпсіз тексереміз

Арқанға белгі салыңыз немесе салынған толқынды қолданыңыз. Тәжірибе жасалмаса, оқу деректерін «берілген» деп белгілеңіз. Нақты өлшеуде бір ғана жылдам қимылды секундомермен ұстағаннан гөрі бірнеше қайталанудың жалпы уақытын алу дұрыс.

Жиі кездесетін қате

v = λf формуласы жиілік артқан сайын жылдамдық барлық жағдайда өседі деген сөз емес. Бір ортада жылдамдық көбіне ортаның қасиетіне тәуелді: онда толқын ұзындығы өзгереді. Салыстырғанда арқанның керілуін бірдей ұстаңыз.

Тірек сызбасы

Басқа жағдайға қолданамыз

Бастау 3 секундта 6 рет тербеледі. f пен T-ны табыңыз. Сол жағдайда жылдамдық 3 м/с болса, λ қанша? Жауаптың бірлігін тексеріңіз.

Өзіңді тексер

Мәтінді жауып, суретті жаңа оқушыға солдан оңға қарай түсіндіріңіз. Бақылауды, оқу жорамалын және бұл дерек әлі дәлелдемейтін нәрсені атаңыз. Содан кейін жаңа жағдайдың сұрағын көмексіз шешіп, бірлікті не бағытты сызбамен тексеріңіз. Жауап сәйкес келмесе, дайын сөйлемді жаттамай, алғашқы түсініксіз сөзге оралыңыз. Ауызша жауап, сызба және өлшеу — дәлелдің әртүрлі түрі; әрқайсын адал белгілеңіз.

Зертхана журналының беті

«Менің әлемімнің зертхана журналына» жол қосыңыз: сұрақ → болжам → нені тұрақты қалдырдық → нені өзгерттік → бақылау не есеп → қорытынды → шектеу. Суретте масштабты көрсетіңіз немесе «схемалық» деп белгілеңіз. Тәжірибе жасалмаса, «біз өлшедік» демей, «оқу есебі» деп жазыңыз. Келесі сабақтан соң бұл жазбаға оралып, ненің анық болғанын белгілеңіз.

Келесі сабақ: Сызғыш неге дыбыс шығарады және дыбысқа ауа керек пе?