Неге екі стақандағы су әртүрлі суиды?

Мәселе

Екі бірдей стақанға бірдей жылы су құйдыңыз. Біреуін қақпақпен жаптыңыз. Он бес минуттан соң қайсысы жылырақ болады? Алдымен болжам мен себебін жазыңыз. Қақпақ булануды және су үстіндегі ауа қозғалысын азайтуы мүмкін, бірақ жылу алмасуды толық тоқтатпайды. Сондықтан «барлық жылуды сақтайды» деп уәде бермей, өлшемді салыстырамыз.

Тірек ұғымдар сызбасы

Температура дененің жылулық күйін көрсетеді; термометр оны Цельсий градусымен (°C) өлшейді. Жылу берілуі — энергияның жылырақ аймақтан суығырақ аймаққа өтуі. Жылу өткізгіштік жанасу арқылы жүреді, конвекция сұйықтың не газдың қозғалысымен байланысты, ал булану кезінде су молекулалары энергия алып кетеді. Үшеуі бір мезгілде болуы мүмкін. Екі стақан үшін уақытты бір мезеттен есептейміз.

Сандармен талдау

Өзіміз өлшеген нәтиже емес, оқу кестесі: 0 минутта екі стақан да 40 °C; 5 минуттан соң ашық су 36 °C, жабық су 37 °C; 10 минутта 33 және 35 °C; 15 минутта 31 және 34 °C. Ашық судың төмендеуі 40 − 31 = 9 °C, жабық судікі 40 − 34 = 6 °C. Соңғы температура айырмасы 3 °C. Бұл температура өзгерісін көрсетеді, бірақ энергияны джоульмен әлі анықтамайды.

Қауіпсіз тәжірибе

Өз тәжірибеңізге тек қолды күйдірмейтін 35–40 °C шамасындағы суды, орнықты бірдей стақандарды және термометрді алыңыз; қайнаған су мен электр аспаптарын қолданбаңыз. Бірдей көлем құйып, стақандарды үстел шетінен алыс қатар қойыңыз. Әр 5 минут сайын өлшеңіз; термометрді қабырғаға тигізбеңіз. Құрал болмаса, оқу кестесінің графигін сызыңыз: көлденең ось — минут, тік ось — °C; екі қатарды белгілеп, деректердің оқу үшін берілгенін жазыңыз.

Өзіңізді тексеріңіз

Тексеру: қақпақ «жылу жасады» деуге неге болмайды? Жылу берілудің екі жолын және өзгермеген шарттарды атаңыз. Жаңа жағдай: бір стақан күн көзіне қойылса, айырманы тек қақпақпен түсіндіруге бола ма?

Тәжірибе картасы

Зерттеу журналы

Журналға үш баған жазыңыз: «Бастапқы болжамым», «Дерек нені көрсетеді» және «Дерек нені дәлелдемейді». Алдымен алғашқы бағанды көмексіз толтырыңыз; есептен кейін түсіндірме сәйкес келмесе, түзетіңіз. Нақты тәжірибе жасасаңыз, өз өлшеуіңізді оқу сандарынан бөлек көрсетіңіз.

Келесі сабақ: Температураның төмендеуін джоульге айналдыра аламыз ба?