Графиктің көлбеуі және жылдамдық

Картадағы орнымыз

Бұл — курстың екінші блогы. «Менің әлемімнің зертхана журналында» сұрақты, деректерді және әр санның көзін сақтаңыз. Сызбадағы сандар — өз өлшеміңіз емес, оқу моделі.

Өмірден алынған көрініс

Екі арбаның графигінде бір сызық тік, екіншісі жайпақ өседі. Қағазды бұрсаңыз, «тіктік» те өзгеретіндей. Сондықтан түсі мен сурет өлшеміне емес, осьтердегі сандарға қараңыз: бірдей секундта орын қанша метрге өзгерді?

Жаңа сөздерді түсінейік

x(t) графигі бөлігінің көлбеуі орын өзгерісін уақыт өзгерісіне бөлу арқылы табылады: Δx/Δt. Бағытын өзгертпей түзу қозғалғанда, бұл сан сол бөліктегі жылдамдыққа тең. Бірлігі — м/с. Қағаздағы көрінетін көлбеу ось масштабына тәуелді, ал физикалық шамалардың есептелген қатынасы суретті созғанда өзгермейді.

Сандарды бірге талдайық

А сызығы (0 с; 0 м)-ден (2 с; 4 м)-ге барады: Δx/Δt = 4/2 = 2 м/с. Ә сызығы (0 с; 0 м)-ден (2 с; 2 м)-ге барады: 2/2 = 1 м/с. Бірдей 2 с-та біріншінің орны 4 м, екіншісінікі 2 м өзгерді. Бұл сандар — оқу сызбасы, тәжірибе емес.

Қағаздағы өз тапсырмаңыз

Екі сызықты бірдей осьтерге салыңыз. Қасына айырмаларды жазыңыз: А — 4 м және 2 с; Ә — 2 м және 2 с. Сосын екеуінің де тік осінің масштабын бірдей өзгертіңіз. Неге жылдамдықтар 2 және 1 м/с қалатынын айтыңыз.

Жиі кездесетін қате

Ось атауын оқымай тор көз санамаңыз. Төрт тор көз жоғары көтерілуі әрқашан 4 м емес: бір тор көз 0,5 м болуы мүмкін.

Түсінгеніңізді тексеріңіз

Мысалды жауып, дауыстап түсіндіріңіз: не берілген, не есептелген және қандай бірлікпен? Сосын шарттағы бір санды өзгертіп, қай амалды қайталау керегін айтыңыз. Түсінбейтін жаңа сөз қажет болса, жоғарыдағы анықтамасына қайта оралыңыз.

Журналға жазба

Жауапты бірлігімен және бұл мысал әлі нені дәлелдемейтінін көрсететін қысқа шектеумен жазыңыз. Тәжірибе жасамасаңыз, сандарды «оқу деректері» деп белгілеңіз.

Келесі сабақ: Графиктегі тоқтау мен кері бұрылу