Кесте, график және қорытындының шегі

Картадағы орнымыз

Сызба ойлау ретін көрсетеді. Сабақта жеке өлшем деп көрсетілмесе, сызбадағы сандар — оқу мысалы. Сіз он бір блоктың біріншісіндесіз.

Өмірден алынған сұрақ

Алты уақыт жазбасы әр қағазда жатса, салыстыру қиын. Кесте бірдей өлшемдерді жинайды; график шарт өзгергенде нәтиже қалай өзгеретінін көруге көмектеседі.

Сөздер мен мағына

Кесте деректерді жолдарға және атауы бар бағандарға орналастырады. График екі оське мәндердің жұбын салады: көлденең осьте таңдалған L ұзындығы, тік осьте өлшенген T периоды. Дерек нүктесі — бір жағдайдан алынған (L; T) жұбы. Тәуелділік дегеніміз мұнда L өзгергенде T қалай өзгеретіні. Ось масштабы суреттегі бір қадамға қанша бірлік сәйкес келетінін көрсетеді. Екі нүкте толық тәуелділіктің нақты пішінін де, тексерілмеген ұзындықтарды да көрсетпейді.

Тексеруден бұрын болжаңыз

Он тербелістің оқу деректеріндегі орташа уақыттары: 30 см-де 11,0 с, 60 см-де 15,6 с. Болжаңыз: 60 см нүктесі 30 см нүктесінен тік бағытта жоғары ма, төмен бе?

Орындап, жазып қойыңыз

«L, см», «t₁₀, с», «T, с» деген бағандары бар кесте сызыңыз. Екі жол енгізіңіз: 30 | 11,0 | 1,10 және 60 | 15,6 | 1,56. L осін 0–70 см, T осін 0–2,0 с аралығында белгілеп, (30; 1,10) және (60; 1,56) нүктелерін салыңыз. Арадағы мәндер өлшенгендей етіп нүктелерді қоспаңыз.

Талдап көрсетілген мысал

Оқу мысалындағы периодтар айырмасы: 1,56 − 1,10 = 0,46 с. Адал қорытынды: осы деректерде 60 см ұзындықтағы орташа период 30 см-дегіден үлкен. «Ұзындық екі есе артса, период та екі есе артады» деуге болмайды: 1,56 саны 2,20-ға тең емес.

Жиі кездесетін қате

T осін 1,0 с-тен бастаса, айырмашылық көзге тым үлкен көрінеді. Мұндай масштабты тек анық белгілеп, түсіндіріп қолдануға болады. Алғашқы графикті нөлден бастап, айырманы ұлғайтпаймыз.

Жаңа жағдай

Досыңыз 45 см ұзындықты өлшеді, бірақ уақыт жазбасын жоғалтты. Екі нүктелі график 45 см үшін нақты периодты бере ала ма? Жорамал жасауға болады, бірақ оны өлшенген мән деуге болмайды. Қандай тәжірибе керек?

Журналға жазу және өзін-өзі тексеру

Журналға екі осінің бірлігі көрсетілген кесте мен графикті салыңыз. Бір сөйлеммен нәтижені, екіншісімен шегін атаңыз: «тек екі ұзындық тексерілді».

Келесі сабақ: Бақылау нүктесі: маятникті зерттеу