Физика не үшін керек және тексерілетін сұрақ деген не

Картадағы орнымыз

Сызба ойлау ретін көрсетеді. Сабақта жеке өлшем деп көрсетілмесе, сызбадағы сандар — оқу мысалы. Сіз он бір блоктың біріншісіндесіз.

Өмірден алынған сұрақ

Терезеден тербеліп тұрған әткеншектерді көрдіңіз. Неге біреуі екіншісінен жылдамырақ тербеледі? Жауап бермес бұрын «жылдамырақ» дегенді қалай салыстыратынымызды анықтайық.

Сөздер мен мағына

Физика табиғат құбылыстарын бақылау, өлшеу және тексерілетін түсіндіру арқылы зерттейді. Құбылыс — байқауға болатын өзгеріс, мысалы әткеншектің қозғалысы. Тексерілетін сұрақ нені өзгертетінімізді не салыстыратынымызды және қандай нәтижені бақылайтынымызды көрсетеді. Әткеншектің бір толық жүрісі — бір шеткі орыннан қозғалып, сол орынға қайта келуі. «Әлем неге осындай?» деген сұрақ тым кең; «ұзын арқанды әткеншек бір толық жүріске көбірек уақыт жұмсай ма?» дегенді тексеруге болады. Модель — нақты сұраққа жауап беруге көмектесетін жеңілдетілген сипаттама; ол әлемнің толық көшірмесі емес.

Тексеруден бұрын болжаңыз

Болжаңыз: арқан ұзындығы әртүрлі екі әткеншекті салыстыру үшін нені өлшеуге болады? Бірдей уақыттағы тербеліс санын немесе бірдей тербеліс санына кеткен уақытты таңдаңыз. Екі тәсіл де жарайды, бірақ нәтижені дәл атау керек.

Орындап, жазып қойыңыз

Қысқа және ұзын арқанды екі әткеншектің суретін салыңыз. Журналға сұрақты, күткен нәтижені және тексеру тәсілін жазыңыз. Әзірге ештеңе ілудің қажеті жоқ: алдымен сұрақты дұрыс қоюды үйренеміз.

Талдап көрсетілген мысал

Бұлыңғыр сұрақ: «Қай әткеншек жақсы?» Тексерілетін сұрақ: «Бірдей шағын бастапқы ауытқуда қай әткеншектің он толық тербелісі ұзағырақ созылады?» Мұнда салыстыру, санау және бақыланатын нәтиже анық. Жауап әзір белгісіз.

Жиі кездесетін қате

«Ұзын әткеншек баяу, өйткені физика солай дейді» деген сөйлем күтілген жауапты дәлелмен шатастырады. Біз тәжірибе жасаған жоқпыз. Журналда «менің болжамым» мен «менің бақылауым» бөлек тұрсын.

Жаңа жағдай

Жылы бөлмеде кең және тар екі стақан су тұр. Судың салқындау жылдамдығына қатысты тексерілетін сұрақ құраңыз. Ересек адам кейін рұқсат берсе, нені өлшеу керек болар еді? Бұл тапсырма үшін ыстық суға қол тигізбеңіз.

Журналға жазу және өзін-өзі тексеру

Үш жол жазыңыз: сұрақ, өзгеретін нәрсе, өлшенетін нәрсе. Өзін-өзі тексеру: басқа адам қай екі жағдайды салыстыратыныңызды түсіне ме? Түсінбесе, сұрақты нақтылаңыз.

Келесі сабақ: Бақылау, түсіндіру және адал жазба