Неге жылытқышты еденге жақын қояды?

Өмірден алынған сұрақ және болжам

Бөлмедегі жылытқыш жанындағы жылы ауа жоғары көтерілуі, ал салқындау ауа оның орнына төмен түсуі мүмкін. Бұл — қозғалыс шеңбері, «жылу әрдайым жоғары барады» деген жалғыз жебе емес. Бөлменің кесіндісін, терезе мен жылытқышты салыңыз. Салқындау ауаны қай жерден күтер едіңіз? Терезе ашық болып, жел ауа бағытын анықтаса, не өзгеретінін сұраңыз.

Түсіндіруге дейін бір минут тоқтаңыз: нені көресіз деп күтесіз және неліктен? Есептемей тұрып болжамды жазыңыз. Сабақтан кейін нені байқағаныңызды, берілген сандардан нені есептегеніңізді және көзге көрінбейтін бөлшектер жайында нені тек болжағаныңызды бөлек көрсетіңіз. Осылайша әдемі жауаппен тәжірибені алмастырмай, модельді түзете аласыз.

Жаңа сөздерді түсінейік

Конвекция — қозғалып тұрған газ не сұйықпен бірге энергияның тасымалдануы. Ағын — заттың бағытталған қозғалысы; конвекцияны жылу өткізгіштіктен осы ажыратады. Қызғанда ауа көбіне ұлғайып, бірдей жағдайда тығыздығы азаяды. Ауырлық пен қысым әсерінен қозғалыс туады; бөлме пішіні, желдету және жел суретті өзгерте алады. Сызба нақты бөлмені өлшеудің орнына жүрмейді.

Сандармен талдау

Оқу суретінде жылытқыш маңы 25 °C, алыстағы ауа 18 °C болсын. Жылы бөлік көтеріліп, энергияны жоғары алып жүруі мүмкін; салқындау ауа төмен жақпен қайтады. 7 °C айырма ағын жылдамдығын немесе джоуль санын бермейді: өлшем, уақыт және ауа мөлшері белгісіз. Жылытқыш өшсе, бағыт кейін жоғалуы мүмкін.

Қауіпсіз тексеріңіз

Жеңіл қағаз жолақтарды бөлменің екі жеріне қауіпсіз іліңіз, ыстық бетке не желдеткішке жақындатпаңыз. Олардың қозғалысын салыстырыңыз. Күшті өтпе жел табиғи конвекцияны таза тексеруге кедергі. Тәжірибесіз болсаңыз, сызбадағы тұйық ауа жолын қадағалап, заттың қай жерде шынымен қозғалатынын түсіндіріңіз.

Жиі кездесетін қате

Қате: жылы ауа барлық жағдайда «жоғары ұмтылады» деу. Жел мен желдеткіш ағынды басқа жаққа бұра алады. Энергия жебесін сызып, ауаның өз қозғалысын белгілемеу де қате.

Тірек картасы

Енді өзіңіз

Дайын шешімді жауып қойыңыз. Жүйенің шекарасын сызыңыз: ішінде не, сыртында не бар? Энергия берілуінің бағыттарын және шамалардың бірліктерін белгілеңіз. Шарттағы тек бір санды өзгертіп, нәтиженің қай бағытта өзгеретінін сөзбен түсіндіріңіз. Тәжірибе жасалмаса, «өлшенді» демей, «оқу деректері бойынша есептелді» деп жазыңыз.

Зертхана журналына жазба

Төрт жол толтырыңыз: сұрақ; бастапқы болжам; бақылау не берілген сандар; қолданылу шарттары бар түзетілген қорытынды. Қатенің бір нақты көзін атаңыз: дәл емес термометр, бөлмеге кеткен энергия, су мөлшерінің өзгеруі немесе басқа шарт. Келесі сабақта осы қорытындыға қайта оралып, жаңа жағдайға жарай ма, тексеріңіз.

Келесі сабақ: Күн ғарыштағы бос кеңістік арқылы қалай жылытады?