Айырманы тек төсеніш тудырды ма?

Сұрақ және болжам

Қағаздағы орташа жол 83 см, матадағысы 45 см. Айырма үлкен. Бірақ екінші серия алдында еңіс төмендетілді немесе доңғалақ осі тиіп жүрді делік. Сонда жол мата әсерінсіз де өзгерер еді. Жақсы зерттеу дәлелмен бірге балама себептерді де іздейді.

Жаңа сөздерді түсінейік

Әділ салыстыру бір таңдалған шартты өзгертіп, басқа маңызды шарттарды бірдей ұстайды. Балама түсіндірме — нәтижеге әсер етуі мүмкін өзге жағдай. Бақылау дүниедегі бәрін мінсіз теңестіру емес: елеулі шарттарды атап, тексеру. Арбада доңғалақ үйкелісі, ауа кедергісі және қисайған ось болуы мүмкін; бір ғана жол олардың әр әсерін санмен бөлмейді.

Оқу мысалын талдаймыз

Оқу дерегі бойынша 83 − 45 = 38 см. Жеке мәндер де бөлек: қағаз 82–84 см, мата 44–46 см. Айтылған шарттарда матада жол қысқалау дегенмен сәйкеседі. Бірақ олар үйкеліс коэффициентін бермейді, басқа доңғалаққа дәл 38 см уәде етпейді.

Қауіпсіз тексереміз

Бақылау кестесін құрыңыз: арба, бастау биіктігі, еңіс бұрышы, нөл белгісі, доңғалақ күйі, төсеніш ені. Әр шартты қалай бірдей ұстағаныңызды жазыңыз. Тек оқу кестесін пайдалансаңыз, бақылауды жоспарладыңыз, бірақ іс жүзінде орындамадыңыз деп ашық көрсетіңіз.

Жиі кездесетін қате

Қате — «мата 38 см күштірек үйкеледі» деу: сантиметр күштің емес, жолдың бірлігі. Жаңа жағдайда мата оське әр жүрісте әртүрлі тиеді. Оны қалай бекітесіз, ақауды қалай байқайсыз?

Тірек сызбасы

Өзіңді тексер

Мәтінді жауып, суретті жаңа оқушыға солдан оңға қарай түсіндіріңіз. Бақылауды, оқу жорамалын және бұл дерек әлі дәлелдемейтін нәрсені атаңыз. Содан кейін жаңа жағдайдың сұрағын көмексіз шешіп, бірлікті не бағытты сызбамен тексеріңіз. Жауап сәйкес келмесе, дайын сөйлемді жаттамай, алғашқы түсініксіз сөзге оралыңыз. Ауызша жауап, сызба және өлшеу — дәлелдің әртүрлі түрі; әрқайсын адал белгілеңіз.

Зертхана журналының беті

«Менің әлемімнің зертхана журналына» жол қосыңыз: сұрақ → болжам → нені тұрақты қалдырдық → нені өзгерттік → бақылау не есеп → қорытынды → шектеу. Суретте масштабты көрсетіңіз немесе «схемалық» деп белгілеңіз. Тәжірибе жасалмаса, «біз өлшедік» демей, «оқу есебі» деп жазыңыз. Келесі сабақтан соң бұл жазбаға оралып, ненің анық болғанын белгілеңіз.

Келесі сабақ: Деректерді алдамай қалай бейнелейміз?