Резистор тізбекті қалай қорғайды?

Жағдай және болжам

Дәлізді елестетіңіз: бірдей жағдайда тарлау өткелден аз адам өтеді. Бұл тек өзгеріс бағытын көрсететін бейне; электр тогын бүкіл тізбектегі өріс тудырады, электрондар адамдардай жүгірмейді. Екі резисторға бірдей 3 В берілсе, қайсысындағы ток көп болатынын болжаңыз.

Жаңа сөздерді түсінейік

Кедергі R — берілген жағдайда элементтің токқа қарсы әсерін сипаттайтын шама; бірлігі — ом (Ω). Температурасы шамамен тұрақты омдық резистор үшін Ом заңы қолданылады: I = U/R. Формуладағы R әр құрылғыда тұрақты деген сөз емес. Шам жібі қызғанда кедергі өзгереді; жарықдиодтың сипаттамасы сызықтық емес. Сондықтан бұл формуланы резисторға қолданыңыз, тексермей барлық электроникаға таратпаңыз.

Оқу деректерін талдау

Шарт: идеал 3 В көз және 300 Ω резистор. I = 3/300 = 0,01 А = 10 мА. Сол кернеуде 600 Ω алсақ, 0,005 А = 5 мА. Бұл өлшеу емес, берілген сандар. Жарықдиодпен тізбектегі ток шектегіш резисторды есептегенде жарықдиодтағы кернеуді де ескеру керек; 3 В-ты 300 Ω-ға бөліп, нәтижені оның тогы деп бірден айтуға болмайды.

Қауіпсіз тексеру

Екі тізбектің қағаз моделін жасап, ток өзгерісін белгілеңіз. Дайын жиынтық болса, ересек адамның бақылауымен тек батарея және жеткілікті қуатты резистор қолданыңыз. Батарея ұштарын сыммен тікелей жалғамаңыз; резистор қызуы мүмкін.

Ойлаудағы қате

Қате — кедергіде «ток жоғалады» деу. Бір тізбектей жолда резисторға дейін де, одан кейін де ток бірдей; электр энергиясы негізінен жылуға айналады.

Тірек картасы

Жаңа жағдайға қолдану

3 В пен 150 Ω үшін токты А және мА бірлігімен есептеңіз. Неге қосымша мәліметсіз бұл есеп жарықдиодты сипаттамайды?

Зертхана журналына жазба

«Менің әлемімнің зертхана журналы» жобасына төрт жолды бет қосыңыз: сұрақ; жауапты оқымастан бұрынғы болжам; бақылау немесе берілген сандар бойынша есеп; нақтыланған қорытынды және оның қолданылу шарты. Тәжірибе болмаса, «өлшенді» деп жазбаңыз. Сызбадан кейін заряд қайда тасымалданатынын, энергия қайда берілетінін және модель нақты құралды қай жерде жеңілдететінін сөзбен түсіндіріңіз.

Келесі сабақ: Бір шам сөнсе, бүкіл тізбек неге өшеді?