Екі магнит неге бірде жабысып, бірде тебіледі?

Жағдай және болжам

Екі таяқша магнитті ойша жақындатыңыз. Бір бұрғанда тартылады, екінші бұрғанда тебіледі. Демек нәтиже арақашықтыққа ғана емес, бағдарға да тәуелді. Сызбаны қарамас бұрын екі жағдайды сызып, бір-біріне қараған ұштарын белгілеңіз.

Жаңа сөздерді түсінейік

Магниттің екі полюсі бар: оларды шартты түрде солтүстік N және оңтүстік S деп атайды. Аттас полюстер тебіледі, әр аттас полюстер тартылады. Магнит өрісі кішкентай сынақ магнитіне әсер қай бағытта болатынын сипаттайды. Сызбадағы өріс сызығы — шынайы жіп емес, бағытты көрсететін сызық. Магнит сыртында оны N-нен S-ке қарай салады; ішіндегі жолы тұйықталады.

Оқу деректерін талдау

Бірінші магниттің N ұшы екіншінің S ұшына қараса — тартылады; N мен N қараса — тебіледі. Кәдімгі магнитті екіге бөлсек, жеке N мен жеке S шықпайды: әр бөлік қайта екі полюсті болады. Сызық саны магниттің нақты «ағын санын» білдірмейді.

Қауіпсіз тексеру

Тек шағын, қапталған оқу магниттерін алыңыз. Саусақ қыстырылмауы үшін үстелде баяу жақындатыңыз. N–S және N–N нәтижесін алдымен болжап, содан соң тексеріңіз. Магнит болмаса, сызба стрелкаларын бақылап, екі жағдайды сөзбен түсіндіріңіз.

Ойлаудағы қате

Қызыл бояу барлық магнитте солтүстік полюс деген ой қате: бояу таңдауын өндіруші жасайды. Белгіге не компасқа сүйеніңіз. Өріс сызықтары жеке рельстер емес: олардың арасында да өріс бар.

Тірек сызбасы

Жаңа жағдайға қолдану

Белгісіз магнит пен N–S таңбалы магнит берілді. Белгісізінің полюстерін қалай табасыз? Екі тексеруді сипаттаңыз. Неліктен бір ғана тартылу заттың магнит екенін дәлелдемейді?

Өзіңді тексер

Түсіндірмені жауып, өз сөзіңізбен айтыңыз: нені шынымен бақыладық, қандай дерек оқу мысалы ретінде берілді, қай тұжырым әлі болжам? Содан соң есептің бір шартын өзгертіп, мәтінді қайта қарамастан нәтижені болжаңыз. Сәйкес келмесе, ойыңыздың сызбадан қай қадамда айырылғанын табыңыз. Жақсы жауап дұрыс сөзді не санды ғана емес, модельдің қолданылу шегін де атайды. Бұл тексеруді құралсыз, қағазда орындауға болады.

Зертхана журналына жазба

«Менің әлемімнің зертхана журналына» жаңа бет қосыңыз. Сұрақты, тәжірибеге дейінгі болжамды, сызбаны және шарттар кестесін жазыңыз. Бақылауды берілген оқу сандарынан ажыратыңыз. Соңғы жолға нені өзгерткеніңізді, нені тұрақты сақтағаныңызды, дерек қай тұжырымды қолдайтынын және нені әлі дәлелдемейтінін түсіріңіз. Тәжірибе болмаса, «өлшенді» демей, «шарт бойынша есеп» не «болжам» деп жазыңыз.

Келесі сабақ: Компас тілшесі жанаспай-ақ неге бұрылады?