Неге жалғасқан ыдыстардағы су бір деңгейге келеді?

Оқиға және болжам

Төменгі жағынан түтікпен қосылған екі мөлдір ыдысты елестетіңіз. Біреуінде су жоғарырақ. Қосылысты ашқанда не болады? Егер екеуі де ауаға ашық және ішіндегі сұйық бірдей болса, су еркін беттері бір деңгейге келгенше қозғалады. Осыдан су мұнарасының бір қызметін түсінеміз: биікте тұрған резервуар деңгей айырмасын жасайды.

Оқымас бұрын болжамыңызды журналға жазып, оны бір сөйлеммен түсіндіріңіз. Есептен кейін болжамға қайта оралыңыз: жауаптың күткеніңізге сай келуі түсіндірмені әлі дәлелдемейді. Қай шарт берілгенін және нені шынымен байқағаныңызды тексеріңіз.

Қажет сөздер

Қатынас ыдыстар — сұйық төменгі қосылыс арқылы бірінен екіншісіне өте алатын ыдыстар. Деңгей — еркін беттің таңдалған көлденең белгіге қатысты биіктігі. Бір-бірімен жалғасқан тыныш судың бір тереңдіктегі қысымы тең, әйтпесе су аға берер еді. Алғашқы моделімізде арын биіктік айырмасына байланысты. Ол крандағы ағыс жылдамдығы емес: су қозғалғанда үйкеліс пен шығын әсер етеді.

Модельді сандармен тексеру

Резервуар краннан 5 м жоғары болса, шығынсыз оқу бағасы: ρgh = 1000 × 10 × 5 = 50 000 Па, яғни 50 кПа. 10 м айырмада идеал баға 100 кПа. Бұл жабық шығысқа қатысты модельдік шамалар; су ағып тұрса немесе құбыр тар болса, крандағы қысым төмен болуы мүмкін. Құбыр пішіні өздігінен қосымша энергия бермейді.

Қауіпсіз зерттеу

Түтік болмаса, ені әртүрлі екі ашық қатынас ыдыстың суретін салып, судың ортақ көлденең деңгейін белгілеңіз. Кейін резервуар бетінен 2 м төмен жабық кранды елестетіп, 20 кПа есептеңіз. Журналда сурет, болжам, есеп пен нақты бақылауды бөлек жазыңыз. Ересек адам дайын мөлдір U-тәрізді түтікпен көмектессе, тек су мен төсеніш қолданыңыз.

Жиі қателесетін жер

Қате: «кең бөлікте су көп, сондықтан деңгейі жоғары болуға тиіс». Бір сұйық және бірдей ауа қысымы кезінде деңгейлер тең. Жабық ыдыс, әртүрлі сұйық пен ағып тұрған суға бөлек шарттар керек.

Тірек картасы

Көмексіз жаңа жағдай

Шығарылған мысалды жауып қойыңыз. Жағдайды қайта салып, денені және оған әсер ететін күштерді атаңыз. Содан соң тек бір берілген санды өзгертіп, бірліктерімен қайта есептеңіз және ненің өзгермегенін айтыңыз. Өлшеу құралы болмаса, «өлшенді» емес, «оқу моделі бойынша есептелді» деп жазыңыз.

Зертхана журналына жазба

Төрт жол толтырыңыз: сұрақ; болжам; берілген сан не бақылау; шарттары көрсетілген қорытынды. Жанына нақты тәжірибенің идеал суреттен өзгеше болу себебін жазыңыз. Келесі сабақтан соң бұл параққа қайтып, жаңа тексеру қорытындыны өзгертсе, оны түзетіңіз.

Келесі сабақ: Судағы заттың салмағы қайда «жоғалады»?