Терезе жабық болса да бөлме неге суиды?

Өмірден алынған сұрақ және болжам

Терезені жауып, жылытқышты өшірді, бірақ біраздан соң бөлме салқындады. Жабық деген мінсіз оқшауланған деген сөз емес: энергия шыны, қабырға және есік саңылауы арқылы өтеді. Бөлменің айналасына шекара сызып, уақыт аралығын таңдаңыз. Қанша энергия кіріп, қаншасы шықты? Ауаның массасы мен жылу сыйымдылығын білмей, температурасын табуға тырыспаңыз.

Түсіндіруге дейін бір минут тоқтаңыз: нені көресіз деп күтесіз және неліктен? Есептемей тұрып болжамды жазыңыз. Сабақтан кейін нені байқағаныңызды, берілген сандардан нені есептегеніңізді және көзге көрінбейтін бөлшектер жайында нені тек болжағаныңызды бөлек көрсетіңіз. Осылайша әдемі жауаппен тәжірибені алмастырмай, модельді түзете аласыз.

Жаңа сөздерді түсінейік

Жүйе — біз таңдаған ауасы мен заттары бар бөлме; шекара оны сыртқы ортадан бөледі. Энергия теңгерімі бірдей уақыттағы барлық кіріс пен шығысты салыстырады. Жылу оқшаулау энергия берілуін баяулатады, бірақ энергия жасамайды әрі шығынды міндетті түрде нөл етпейді. Терезе арқылы өткізгіштік пен сәулелену, саңылау арқылы қозғалған ауа әсер етуі мүмкін. Әр жолды белгілеңіз.

Сандармен талдау

Бір уақыт аралығындағы оқу деректері: жылытқыш 600 кДж берді, терезеден 200 кДж, есіктен 100 кДж шықты. Сонда ΔU = 600 − 200 − 100 = +300 кДж. Бұл басқа ағындарды елемеуге болатын болса, таңдалған жүйенің ішкі энергия өзгерісі. Бұл температура 300 градусқа көтерілді деген сөз емес және энергияны тек ауа алды демейміз: жиһаз бен қабырға да жүйеге кіреді.

Қауіпсіз тексеріңіз

Қағаз жүзінде аудит жасаңыз: бөлмені қоршап, кіріс пен екі шығысты жазыңыз, кейін төбе арқылы тағы бір жол қосыңыз. Сол жолмен тағы 50 кДж кетсе, қалдықты қайта есептеңіз. Сым, розетка, жылытқышпен тәжірибе жасамаңыз. Нақты бөлмені бақыласаңыз, қауіпсіз бөлме температурасын және уақытты ғана жазыңыз.

Жиі кездесетін қате

Қате: жабық терезені мінсіз оқшаулау деу не есептелген 300 кДж-ді өлшенді деп жазу. Джоуль мен килоджоульді шатастырмаңыз: 600 кДж = 600 000 Дж. Теңгерім тек таңдалған шекара мен уақытқа қатысты.

Тірек картасы

Енді өзіңіз

Дайын шешімді жауып қойыңыз. Жүйенің шекарасын сызыңыз: ішінде не, сыртында не бар? Энергия берілуінің бағыттарын және шамалардың бірліктерін белгілеңіз. Шарттағы тек бір санды өзгертіп, нәтиженің қай бағытта өзгеретінін сөзбен түсіндіріңіз. Тәжірибе жасалмаса, «өлшенді» демей, «оқу деректері бойынша есептелді» деп жазыңыз.

Зертхана журналына жазба

Төрт жол толтырыңыз: сұрақ; бастапқы болжам; бақылау не берілген сандар; қолданылу шарттары бар түзетілген қорытынды. Қатенің бір нақты көзін атаңыз: дәл емес термометр, бөлмеге кеткен энергия, су мөлшерінің өзгеруі немесе басқа шарт. Келесі сабақта осы қорытындыға қайта оралып, жаңа жағдайға жарай ма, тексеріңіз.

Келесі сабақ: Бақылау тапсырмасы: бөлмені артық энергиясыз қалай жылы ұстаймыз?