Неге су тереңдеген сайын қысым артады?

Оқиға және болжам

Су толы ыдысқа саусағыңызды батырып, кейін сәл тереңдетіңіз: айырманы сезу қиын. Бұл қысым жоқ деген дәлел емес. Оның орнына кішкентай алаң үстіндегі мөлдір су бағанын ойша қарастырайық. Баған биіктеген сайын сол алаңға түсетін су массасының салмағы артады. Сұйық өзгермей, тереңдік екі есе артса, қосымша қысым да екі есе өсе ме деп болжаңыз.

Оқымас бұрын болжамыңызды журналға жазып, оны бір сөйлеммен түсіндіріңіз. Есептен кейін болжамға қайта оралыңыз: жауаптың күткеніңізге сай келуі түсіндірмені әлі дәлелдемейді. Қай шарт берілгенін және нені шынымен байқағаныңызды тексеріңіз.

Қажет сөздер

Тереңдік h — су бетінен төмен қарай тік өлшенетін қашықтық, көлбеу қабырға бойындағы жол емес. Тығыздық ρ («ро») көлем бірлігіндегі массаны көрсетеді; оқу есептерінде суды шамамен 1000 кг/м³ деп аламыз. Еркін түсу үдеуі g бұл жуықтауда 10 Н/кг. Гидростатикалық қосымша қысым p = ρgh — тыныш сұйық бағанының беткі қысымға қосатын бөлігі. Ашық судың үстіндегі ауа да қысым түсіреді; толық қысымға атмосфералық қысым да кіреді.

Модельді сандармен тексеру

0,2 м тереңдікте су үшін оқу есебі: p = 1000 × 10 × 0,2 = 2000 Па қосымша қысым. 0,4 м тереңдікте 4000 Па. Бір сұйықта қысымдардың қатынасы тереңдіктер қатынасына тең. Модель су тыныш, ρ мен g шамамен тұрақты деп алады; жалғыз тереңдік арқылы ыдыс қабырғасының беріктігін болжауға болмайды.

Қауіпсіз зерттеу

Мөлдір стақанға аздап су құйып, қағазға 2 см және 4 см тереңдік белгілерін қойыңыз. Ештеңені теспеңіз, қысымды күштеп арттырмаңыз. Модель бойынша 200 және 400 Па есептеңіз. Белгілер — бақылау, ал қысым мәндері — есеп екенін жазыңыз. Қосымша сұрақ: бірдей тереңдікте кең және тар ыдыстың түбіндегі қысым неге бірдей?

Жиі қателесетін жер

Қате: p = ρgh ашық ыдыстағы толық қысым деу. Бұл — су бетіндегі қысымнан артық бөлік қана. Көлбеу қабырға бойындағы ұзындықты тік тереңдікпен шатастырмаңыз.

Тірек картасы

Көмексіз жаңа жағдай

Шығарылған мысалды жауып қойыңыз. Жағдайды қайта салып, денені және оған әсер ететін күштерді атаңыз. Содан соң тек бір берілген санды өзгертіп, бірліктерімен қайта есептеңіз және ненің өзгермегенін айтыңыз. Өлшеу құралы болмаса, «өлшенді» емес, «оқу моделі бойынша есептелді» деп жазыңыз.

Зертхана журналына жазба

Төрт жол толтырыңыз: сұрақ; болжам; берілген сан не бақылау; шарттары көрсетілген қорытынды. Жанына нақты тәжірибенің идеал суреттен өзгеше болу себебін жазыңыз. Келесі сабақтан соң бұл параққа қайтып, жаңа тексеру қорытындыны өзгертсе, оны түзетіңіз.

Келесі сабақ: Неге жалғасқан ыдыстардағы су бір деңгейге келеді?